Sau mot na the ky

giao x Tam Toa (giao phan Vinh)

ang hy vong c tai thiet

 

Prepared for Internet by Radio Veritas Asia, Philippines

 

Sau mot na the ky, giao x Tam Toa (giao phan Vinh) ang hy vong c tai thiet.

Tam Toa, Giao Phan Vinh, Viet Nam (13/02/2008) - Ngay 13.02.2008, nham mung 7 tet Mau Ty, ngay ma theo truyen thong dan toc, ngi ta ha cay neu v a hoan toan xua uoi the lc s d ra khoi lanh tho cua mnh, va la thi gian au mua xuan, cay coi thien nhien sau nhng ngay ua tan trong mua ong gia lanh a am choi nay loc, trao bat s song, th tai ni hoang tan o nat cua nha th Tam Toa, mot s song niem tin cung a c phuc hoi.

 

1. Nhng Bc Thang Tram Va Na The Ky Tan Ua Cua Tam Toa*


Tam Toa la mot trong nhng ho giao co xa nhat cua vung at Nam Quang Bnh. Sau chien tranh, nha th Tam Toa cung chung so phan, ch con tr lai thap chuong.


Tam Toa la mot trong nhng ho giao co xa nhat cua vung at Nam Quang Bnh. Theo s lieu, giao x Tam Toa c thanh lap t nam 1631 vi cai ten x ao ong Hi. Nhng nam 1774, sau khi lc lng cua chua Trnh chiem c ang Trong va san bang luy Thay, cac tn hu ong Hi a di chuyen en mot ni cach thanh ong Hai o 3 cay so ve pha Nam. Tai ay ho a lap nen ho giao Sao Bun.

Nam 1887, sau khi c phep cua chnh quyen bao ho, cac tn hu ho giao Sao Bun a ve sinh song tai lang My Le, ni cach o hn hai the ky trc cha ong ho a lap nen giao x ong Hi. Nhng lan nay ho co ten la x ao Tam Toa, v ni ay co mieu Tam Toa h hong, bo hoang t lau. Va ngoi thanh ng Tam Toa au tien c linh muc Clause Bonin (co Ninh) xay dng va khanh thanh vao ngay 08.12.1887. Sau o, vao nam 1940, linh muc Rene Morineau (co Trung) a tai thiet ngoi thanh ng nay.

i song cac tn hu ang on nh va phat trien, th nam 1954, sau hiep nh Geneve chia cat at nc, hau het giao dan Tam Toa a di c vao a Nang. T ay, khong ch giao x Tam Toa ma ca cac giao x nam trong a hat t Song Gianh en song Ben Hai hoan toan cach ly vi giao phan Hue. Dau the, cac tn hu hat Nam Quang Bnh noi chung va Tam Toa noi rieng cung c chnh quyen mien Bac luc o cho phep hai cha Tran Quang Nghiem va Lng Minh The ve cham soc. Nhng nam 1964, chien tranh boc phat, cha Nghiem ri Tam Toa. Trc o, nam 1962 cha The a qua i tai Trung Quan nen t o giao hat Nam Quang Bnh khong con bong dang v chu chan nao na.

au nam 1968, may bay My oanh kch. Th xa ong Hi b san bang, nha th Tam Toa cung chung so phan, ch con tr lai thap chuong.

Ngay 26.03.1997, Uy Ban Nhan Dan tnh Quang Bnh ra quyet nh lay nha th Tam Toa lam di tch toi ac chien tranh.

Khong con chu chan va thanh ng, oan chien Tam Toa b v, tan mac khap ni. Cho en sau khi Toa Tong giam muc Hue chuyen giao giao hat Nam Quang Bnh cho giao phan Vinh vao ngay 15.05.2006, linh muc Phero Le Thanh Hong c c ve quan x Sen Bang va cac x con lai t ong Hi tr vao, bay gi, cac tn hu Tam Toa mi tm lai vi nhau; va c tnh hien nay co khoang 1,000 tn hu. Nhng v khong co nha th nen moi sinh hoat tam thi c to chc tai mot nha giao dan, tren ng Nguyen Du, cach nen nha th hn 100 met ve pha Tay Bac.

 

2. au Xuan, Sc Song Niem Tin Trao Dang

Nhanh nh tin thang tran. Khi c biet ngay mung 7 tet, lan au tien sau hn na the ky, v chu chan giao phan Vinh ke nhiem cac tong o en dang thanh le tai Tam Toa, cac tn hu khong ch trong phan at Nam Quang Bnh ma ca nhieu x khac ben kia song Gianh a bao tin cho nhau. V vay, ngay sang sm ngay ha neu, mac du thi tiet ang ret am ret hai, nhng khap moi neo ng cac tn hu o ve phng ong My, Thanh pho ong Hi, tm en ni nen nha th va thap chuong tr troi e chuan b hiep dang thanh le.


Tren con ng Nguyen Du doc theo dong song Nhat Le, mot oan rc trang nghiem va sot sang c dien ra. Vi tng Chua chu nan i au c hai tn hu nghinh kieu, theo sau la cac tn hu, tu s nam n va sau cung la 17 linh muc va c giam muc trong pham phuc chu chan, va i va ban phep lanh cho cac tn hu ng doc hai ben ng.


Khoang 11 gi tra, mot s kien hn na the ky qua cha bao gi co: tren con ng Nguyen Du doc theo dong song Nhat Le, mot oan rc trang nghiem va sot sang c dien ra. Vi tng Chua chu nan i au c hai tn hu nghinh kieu, theo sau la cac tn hu, tu s nam n va sau cung la 17 linh muc va c giam muc trong pham phuc chu chan, va i va ban phep lanh cho cac tn hu ng doc hai ben ng. (Thc ra, trc o, ngay 08.12.2007, 13 linh muc cung khoang 1,000 tn hu cung a co i rc va dang thanh le au tien tai nen nha th Tam Toa. Nhng neu noi co s hien dien cua c giam muc giao phan, th nay la lan au tien sau hn na the ky).

Bc vao thanh le, c cha Phaolo m au vi li chao chuc ti cong oan. Ngai noi: "Hom nay ang la ngay au xuan, toi va quy cha en ay e dang thanh le cau bnh an cho giao x Tam Toa cua anh ch em noi rieng va cho het moi ngi hien dien, cho Thanh pho ong Hi, cung nh toan at nc noi chung. Xin Chua la nguon mach bnh an, ban cho tam hon chung ta c bnh an, gia nh chung ta c bnh an, giao x chung ta c bnh an, thanh pho va at nc chung ta c bnh an. Xin cho moi ngi chung ta biet yeu chuong hoa bnh va biet oan ket vi nhau e xay dng hoa bnh."

Thanh le dien ra tren nen nha th hoang tan o nat, khong bat che, khong ghe ngoi, nhng gan 2,000 tn hu tham d het sc trat t va sot sang. S sot men va khao khat i song c tin nh thau ti tri cao, nen thi tiet cung het sc thuan li: khong ma va am ap hn. Trat t nhat la luc cha Tong ai dien Fx. Vo Thanh Tam giang le. Bi v sau hn na the ky, cac v cap cao trong giao phan "khong co cach nao en ay c", nen moi ngi ang ch i xem cha Phanxico Xavie, thay li cho c cha v ly do sc khoe, se noi g?

Sau khi nhac lai muc ch s hien dien cua c giam muc giao phan va cac linh muc nh li c cha noi au le, cha Tong ai dien noi rang: "Hoa bnh la mot n cao trong. Th hoi, ai trong chung ta lai khong tha thiet vi hoa bnh? Bnh an la th quy nhat tren i. Co bnh an ta mi thay i ti, khong co no i ta ngam tran au n. Neu khong co bnh an th ch co loan ly, phan cach, chia re. Nha nao khong co bnh an th v chong luc uc; con cai bc vao gia nh o nh bc vao o kien la. Ch co Chua mi co bnh an: 'Thien Chua la nguon mach bnh an'. V vay, hay cau xin Chua ban bnh an cho chung ta.

Bnh an vi Chua la khong pham toi, v khi chung ta pham toi la chung ta at mnh vao hang ngu thu ch vi Chua. Ma neu thu ch vi Chua th an khong yen on, khong vng vang, luon luon nghe tieng lng tam ket an chung ta. Bnh an vi anh em la yeu thng anh em".


Thanh le dien ra tren nen nha th hoang tan o nat, khong bat che, khong ghe ngoi, nhng gan 2,000 tn hu tham d het sc trat t va sot sang.


Cha Tong ai dien cung cho thay, ben canh s bnh an trong tam hon, con ngi con can s bnh an ben ngoai. Cu the nhat, chnh quyen a e cho cong oan dang thanh le ngay tren nen nha th cua giao x, o la mot s bao am an toan: "Chung toi cung xin cam n chnh quyen. Chac han quy v cung biet, khong co chi bc boi cho bang ngi hoc sinh ma khong co trng hoc, ngi om au ma khong co benh vien, ngi co tn ngng ma khong co nha th. Tham ch, ngi co tn ngng ma khong co nha th con au kho, bc tc gap tram ngan lan anh au om khong co nha thng. Cho nen khi chnh quyen sap xep cho lam le ni nen nha th ay, chung toi xin cam n. Vi tng nay giao hu, chac chan khong the co nha t nhan nao cha c. Va neu l so lng ngi nay don vao mot nha nao o ma xay ra chuyen g: nh sap nha, tai nan..., th ai chu trach nhiem? Do o, chnh quyen e chung toi c hanh thanh le ni nen nha th cua chung toi la ung!"

Cha Tong ai dien cung cho biet, c cha va cac linh muc co trach nhiem trong giao phan a len tieng trc viec chnh quyen quyet nh rao nha th Tam Toa e lam di tch to cao toi ac chien tranh: "Thay chnh quyen rao lai ni ay e lam di tch to cao toi ac chien tranh cua My, nhieu ngi noi rang Toa giam muc khong co y kien. Khong phai the. Chung toi a noi nhieu lan, noi bong ca co. Chung toi noi rang: at ay la at cua Giao Hoi va e phuc vu cho Giao Hoi. Con viec lu niem th lam mot tam bia bang thach cao hay a g o, roi bo vao long knh ma bao ve. Khap the gii eu lam nh vay. Neu lay cai thap nha th nay e lam di tch, th mai mot ay gio bao lam sup o i, luc o se lay g e to cao toi ac chien tranh?"

Cha Tong noi them: Ni manh at Tam Toa nay a lam phat sinh nhng nhan vat v ai nh c cha pho Nha Trang Giuse Vo c Minh, nha th Han Mac T; va nhat la nhieu v t ao khac. Vi trang s hao hung, tuyet ep o, cha Tong ai dien nh mong c ngoi nha th sm c phep tai thiet e tr thanh mot trung tam cua van hoa ao va i.

Trc luc thanh le ket thuc, vi t cach la ngi ng au giao phan, sau khi v ai dien giao x co li tri an cong oan, c cha cung a noi len li cam n ti moi ngi. Nhat la ngai cam n chnh quyen a gi trat t cho cac tn hu c tham d thanh le mot cach bnh an!

Ngi Viet Nam noi: "au xuoi, uoi lot". Hy vong, sau hn na the ky, lan au tien co thanh le cua v chu chan giao phan dien ra mot cach tot ep, th nhng lan sau cung se tot ep.

Cay co thu Tam Toa trui la sau bao nhieu nam tri, nhieu ngi c tng no a chet. Nhng khong, v la cay co thu, nen canh la co the trui xuong, nhng re bam cua no that sau va that vng, sc song cua no that manh me va phong phu. No khong chet. No ch trui la trong mua thu va tam an mnh trong mua ong gia lanh. Nay mua xuan en, nhng choi non cua no a he n. Chung ta hay tran trong va bao ve nhng canh loc non yeu nay, e mai nay no se ln len va khi mua he en, no se che mat cho chung ta, che mat cho ca nhng l khach tren manh at cat trang Quang Bnh...

 

Chu thch:

(*) Theo bai "Ky Niem 120 nam giao x Tam Toa ong Hi va giao hat Nam Quang Bnh" cua tac gia Dng Kim Sinh.

 

Giao Phan Vinh

 

 


Back to Vietnamese Missionaries in Asia Home Page