Ðức Thánh cha gặp gỡ các giám mục, linh mục,
phó tế, tu sĩ nam nữ, chủng sinh
và những người hoạt động mục vụ
thuộc Tổng Giáo phận Cordoba
Ðức Thánh cha gặp gỡ các giám mục, linh mục, phó tế, tu sĩ nam nữ, chủng sinh và những người hoạt động mục vụ thuộc Tổng Giáo phận Cordoba.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Cordoba (RVA News 11-11-2026) - Trong cuộc gặp với các giám mục, linh mục, phó tế, tu sĩ, chủng sinh và những người hoạt động mục vụ thuộc Tổng Giáo phận Cordoba, Ðức Thánh cha Lêô XIV nhắc lại rằng: "Ðiều loan báo Tin Mừng chính là cách chúng ta sống ơn gọi của mình".
Cuộc gặp gỡ diễn ra tại Nhà thờ Chính tòa Ðức Mẹ Hồn Xác Lên Trời lúc 15 giờ 15 phút.
Thánh đường này được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia Argentina từ năm 1941. Ðây cũng là công trình tiêu biểu cho kiến trúc Baroque thuộc địa của Argentina. Những yếu tố kiến trúc nổi bật nhất của nhà thờ bao gồm mái vòm lớn, hai tháp chuông được thiết kế với những chi tiết mang phong cách kiến trúc Ấn Ðộ - châu Mỹ, cầu thang dẫn lên nhà thờ và cổng chính bằng sắt theo phong cách tân cổ điển. Không gian nội thất được chia thành ba gian dọc và được trang trí vào đầu thế kỷ 20 dưới sự chỉ đạo của họa sĩ Emilio Caraffa.
Các chứng từ
Sau lời chào mừng của Ðức Hồng y Tổng Giám mục Cordoba sở tại, bốn người đã lần lượt trình bày chứng từ đề đời sống và hoạt động của mình, xen kẽ là các bài thánh ca được cộng đoàn xướng lên.
1. Trước tiên là chị Laura Sampallo. Chị nói:
Kính thưa Ðức Thánh cha, con là Laura, một trinh nữ thánh hiến thuộc Giáo phận Santo Tomé. Khi nghe những lời của Ðức Thánh cha: "Chúng ta đừng sợ làm bẩn đôi tay mình trong công trường xây dựng của thời đại chúng ta" (Magnifica humanitas, số 16), con lập tức nghĩ đến ngày con được thánh hiến: ngày 17 tháng Bảy năm 2009.
Ngày hôm ấy, khi Ðức giám mục đặt đôi tay con trong tay ngài, một lời đã khắc sâu trong tâm hồn con: "Ta là Thiên Chúa của con, con là dân của Ta". Con bước vào với cây nến chưa thắp sáng và ra về với ngọn đèn đã được thắp lên. Qua năm tháng, con hiểu rằng ánh sáng ấy không phải để được giữ gìn cho riêng mình, nhưng phải được mang đến những nơi Thiên Chúa sai con đến.
Trong một thời gian dài, nơi ấy chính là một ngôi trường ở vùng nông thôn. Tại đó, khi lắng nghe những ước mơ, nỗi sợ hãi và những câu hỏi của các học sinh (nhiều em mang trong mình những hoàn cảnh hết sức khó khăn), con đã học được rằng đồng hành với người khác cũng có nghĩa là giúp họ khám phá ra rằng những hoàn cảnh sống không phải là tiếng nói cuối cùng quyết định cuộc đời họ. Và chính các em cũng đã làm biến đổi cuộc đời con. Ngày nay, cụm từ "làm bẩn đôi tay mình" mang một ý nghĩa mới đối với con: con đang trải qua một căn bệnh ảnh hưởng đến thị lực và từ một góc nhìn khác, con cảm nhận được sự mong manh của những người cần được chăm sóc. Con đang học hiểu rằng không phải lúc nào cũng là làm điều gì đó hay đưa ra những câu trả lời; đôi khi, sứ mạng đơn giản chỉ là không bước qua mà bỏ mặc người khác, nhưng ở lại bên họ, chăm sóc họ và để cho mình được chăm sóc.
Như thế, con hiểu rằng đôi tay từng được nâng đỡ ngày nào đã học cách nâng đỡ người khác, và chính đôi tay ấy cũng vẫn tiếp tục cần được nâng đỡ.
Câu chuyện cuộc đời con vẫn còn đang tiếp diễn.
Kính thưa Ðức Thánh cha, làm thế nào để chúng con ngày càng biết mở lòng cho cuộc sống cụ thể của dân chúng chạm đến mình, để từ chính sự mong manh của bản thân, đôi tay chúng con cũng có thể trở thành những bàn tay của sự hiệp thông, phục vụ và hy vọng?
2. Tiếp đến là chứng từ của thầy Julián Pereyra. Thầy nói:
Kính thưa Ðức Thánh cha, con xin cảm ơn Ðức Thánh cha vì đã hiện diện nơi đây với chúng con. Con là Julián, chủng sinh thuộc Tổng Giáo phận Mendoza. Trong thời gian phân định ơn gọi, con đã tham gia mục vụ dành cho những người vô gia cư, đồng hành với các anh chị em đang sống trong những hoàn cảnh khó khăn.
Chính trong thời gian ấy, có một điều đã khơi dậy lòng nhiệt thành và khiến con say mê yêu mến Chúa Giêsu: đó là cầu nguyện bằng cách chiêm ngắm Người đang ở giữa đám đông, làm điều thiện cho những ai đến với Người, qua cách Người nhìn họ và chữa lành các bệnh nhân. Nhiều lần, con tưởng tượng chính mình là người được Người nhìn đến và chữa lành; những lần khác, con lại thấy mình được Người mời gọi ôm lấy và chăm sóc những vết thương của người khác.
Mặc dù chưa hiểu rõ con đường mình phải đi hay phải đưa ra quyết định nào, con vẫn cảm nhận sâu thẳm trong lòng rằng Thiên Chúa đang mời gọi con hiến dâng và dành trọn cuộc đời mình cho những người đang phải sống phơi mình giữa mưa nắng, không có nơi nương tựa. Con có cảm giác rằng cuộc đời con đã và sẽ thuộc về những con người ấy.
Khi đã vào chủng viện, trong một lần đến thăm một nhà nguyện, một người phụ nữ rất đơn sơ và đạo đức đã ngồi xuống bên cạnh con. Con nhớ bà dùng một tờ giấy xé ra từ cuốn vở để lau mặt. Trong thánh lễ, đến lúc dâng lễ vật, bà lấy ra một chiếc túi nhỏ trong suốt và đặt của lễ của mình vào đó. Ngay lúc ấy, con hiểu rằng bà chính là người góa phụ trong Tin mừng, một người phụ nữ có đức tin vô cùng lớn lao.
Con hiểu rằng cuộc đời mình, với tư cách là một linh mục tương lai, phải trở nên giống như cử chỉ đơn sơ và chân thực ấy: trao ban tất cả và đặt mọi sự phục vụ Giáo hội, đặc biệt là những người nghèo nhất. Bà là một người nghèo nhưng lại giúp đỡ những người nghèo. Còn con, khi chứng kiến điều ấy, con đã ước ao rằng trong cuộc đời mình cũng có được chính cử chỉ ấy. Kính thưa Ðức Thánh cha, khi chiêm ngắm Chúa Giêsu, Ðấng nhiều lần chạnh lòng thương và ngạc nhiên trước đức tin của những người đơn sơ, con tự hỏi: Làm thế nào để trong việc đào tạo linh mục, chúng ta có thể nuôi dưỡng sự nhạy bén đối với người nghèo và khả năng biết ngạc nhiên trước đức tin của những người khiêm hạ nhất?
Con xin cảm ơn Ðức Thánh cha.
3. Chứng từ thứ ba là của một linh mục, cha Martín Carranza. Cha nói:
Kính thưa Ðức Thánh cha Lêô,
Con xin cảm ơn sự hiện diện của Ðức Thánh cha giữa chúng con! Con thuộc Linh mục đoàn của Tổng Giáo phận Córdoba. Sau nhiều năm dấn thân phục vụ trong công tác đào tạo khởi đầu, với tư cách là nhà đào tạo tại Ðại Chủng viện Córdoba, trong việc đào tạo thường huấn cho các linh mục và đào tạo các nhà đào tạo, cách đây mười một năm, do tình trạng thiếu oxy lên não xảy ra trong một ca phẫu thuật đơn giản, con đã phải sống chung với nhiều dạng khuyết tật: trong việc đi lại, cử động đôi tay, nói năng và cả một phần thị lực.
Khi dần dần ý thức được tình trạng khuyết tật của mình, con đã phải phân định và quyết định xem mình sẽ tiếp tục sống như thế nào với tư cách là môn đệ của Chúa Giêsu và là một linh mục. Con đã có nhiều lựa chọn khác nhau: cay đắng và buồn sầu, tức giận và oán hận, chán nản, bi quan cùng những thái độ tự hủy hoại bản thân khác tương tự.
Thế nhưng, nhờ được Chúa Thánh Thần soi sáng và nhờ chứng tá của những người đã chăm sóc con cũng như đang trung thành yêu thương đồng hành với con, con đã chọn mở lòng mình ra, không khép kín trong chính mình, bước ra với mọi người, chia sẻ cuộc sống cùng với những giới hạn của bản thân, tham gia và yêu thương, đón nhận cuộc sống như chính những gì cuộc sống mang đến.
Con đã chọn tiếp tục mỉm cười, đùa vui, lắng nghe và đưa ra lời khuyên. Tiếp tục học hỏi và đào luyện bản thân trong mọi chiều kích. Con quyết định cầu nguyện cách sốt sắng hơn, chuyển cầu cho người khác, dâng hiến, tha thứ và giúp đỡ trong khả năng của mình.
Con đã cố gắng biến cuộc đời mình, với những thách đố mới, kết hợp với tình yêu của Ðức Kitô Cứu Thế, thành một lễ dâng lên Thiên Chúa vì lợi ích của tha nhân.
Con xem việc vẫn còn có thể lưu trú một số ngày tại chủng viện, nơi con đã được đào tạo và từng là nhà đào tạo vào thời điểm xảy ra ca phẫu thuật, như một ân sủng và hồng ân của Thiên Chúa, Ðấng yêu thương chúng ta. Cách đây vài năm, như hoa trái của một tiến trình phân định giữa các nhà đào tạo và các chủng sinh, con được đề nghị chủ sự một Thánh lễ mỗi tháng và viết bài giảng để một trong những linh mục anh em cùng đồng tế đọc trong thánh lễ.
Ðó thực sự là một hồng ân lớn lao Thiên Chúa ban cho con! Một ân sủng khác đang dần hình thành trong thừa tác vụ linh mục của con là: nhờ sáng kiến của cha xứ, một số bạn bè và người thân trong gia đình, cùng với sự cộng tác quý báu của Ðài Phát thanh Ðức Maria (Radio María), con đã có thể phục hồi được giọng nói như trước khi phẫu thuật. Và nhờ sự hỗ trợ của một ứng dụng trí tuệ nhân tạo, người ta đã có thể chuyển thành các bản thu âm bằng chính giọng nói của con những bản văn do con viết để sử dụng trong các bài giảng và những giờ suy niệm Lời Chúa, trong vai trò linh hướng cho các nhóm thuộc Phong trào "Équipes Notre- Dame" (Các Ðội Ðức Mẹ), nơi con là một thành viên. Nhờ đó, những khả năng mới trong công cuộc loan báo Tin Mừng đang dần mở ra. Con tin tưởng rằng Chúa Thánh Thần sẽ làm cho những khả năng ấy sinh nhiều hoa trái dồi dào để phục vụ dân Người!
Kính thưa Ðức Thánh cha, nhiều người trong chúng con, là linh mục và tu sĩ nam nữ, theo thời gian phải đối diện với bệnh tật hoặc những vấn đề sức khỏe khiến khả năng đảm nhận các trách nhiệm trong sứ mạng bị hạn chế. Ðức Thánh cha có thể đưa ra những định hướng hoặc lời khuyên nào để giúp chúng con sống giai đoạn này của hành trình lữ thứ với lòng tận hiến cho Thiên Chúa và cho anh chị em mình?
4. Chứng từ thứ tư là của Nữ tu María Elisabeth Torres, Dòng Ðức Mẹ Maria (Religiosa di Gesù Maria). Chị nói:
"Kính thưa Ðức Thánh cha,
Trải nghiệm đầu tiên của con về Thiên Chúa như là "Ðấng kiến tạo sự hiệp thông" đã đến với con từ nhiều năm trước. Sự kinh ngạc sâu xa của con khi xem một chương trình truyền hình về hoạt động cứu trợ nhân đạo, vào năm tôi lên bảy tuổi, đã làm thay đổi cuộc đời con. Làm sao điều đó lại có thể xảy ra thông qua một phương tiện truyền thông vốn chỉ mang đến một "cái nhìn từ rất xa"? Có lẽ câu trả lời nằm ở chỗ: thay vì chỉ đơn thuần nhìn xem, Thiên Chúa đã ban cho con khả năng "chiêm ngắm" một thực tại xa xôi và cảm nhận lòng trắc ẩn sâu xa đối với những người khác. Con cảm nhận rằng chính Người đã làm rung động trái tim bé nhỏ của con trước những em nhỏ ở một góc nào đó của châu Phi, những em đã kết nối với con qua nụ cười và ánh sáng trong đôi mắt của các em. Trải nghiệm ấy đã ghi dấu sâu đậm trong tuổi thơ và tuổi thiếu niên của con. Cùng với Bí tích Thánh Thể và sứ vụ phục vụ trong vai trò giáo lý viên tại giáo xứ, trải nghiệm ấy đã giúp con khám phá ra một Ðức Giêsu, Ðấng đã hiến dâng mạng sống vì con và vì biết bao người khác, những người mà cuộc đời của họ có giá trị trong ánh mắt của Người.
Sau đó, qua những cộng đoàn đã đón nhận con, qua những cuộc gặp gỡ với người trẻ và với các chị em, cũng như qua đoạn sách ngôn sứ Giêrêmia nói về xưởng thợ gốm, con đã nhận ra một Thiên Chúa là Nhà Sư Phạm, Ðấng đã làm cho tình yêu của Người lớn lên trong con; Người đã dạy con biết yêu thương: biết đón nhận tình yêu của Người, chia sẻ tình yêu ấy với tha nhân và hiến dâng chính mình trong sự hiệp thông.
Năm mươi mốt năm đã trôi qua kể từ trải nghiệm ấy. Ngày nay, thế giới, thời đại, phương thức truyền thông và công nghệ đã thay đổi một cách không thể tưởng tượng nổi so với thời thơ ấu của con. Hôm nay, khi nhìn vào thực tại, con lại nhớ đến những Linh Thao của thánh Inhaxiô: Ba Ngôi Thiên Chúa chiêm ngắm trái đất, chạnh lòng thương và quyết định để Chúa Con nhập thể, mời gọi chúng ta cùng thực hiện công trình cứu chuộc, qua lời: "Chúng Ta hãy cứu chuộc loài người" (Linh Thao, số 12).
Con cảm nhận rằng đây chính là lời mời gọi mà Thiên Chúa đã dành cho con trong quá khứ và vẫn tiếp tục dành cho con hôm nay: "tái kiến tạo" và trở thành những "người kiến tạo sự hiệp thông". Ðó là lời mời gọi sống với niềm say mê xây dựng những mối tương quan lành mạnh, những không gian đối thoại và lắng nghe khởi đi từ Thánh Thần; sống sứ mạng chung bằng cách kiến tạo sự hiệp thông trong tinh thần hiệp hành.
Là một nữ tu, con xác tín rằng chúng ta trở thành chứng tá của sự hiệp thông và sự hiện diện của Tin mừng khi trái tim chúng ta biết đến gần những người đau khổ, và khi chúng ta hiến thân phục vụ, chăm sóc từng người anh chị em, nhìn nhận phẩm giá của mỗi người là người con trong Người Con.
Con mong muốn được hiệp thông với lời kêu gọi của Ðức Thánh cha gửi đến tất cả chúng con và toàn thể nhân dân Argentina, để "nhân loại không bao giờ đánh mất vẻ đẹp của mình và thế giới có thể một lần nữa nhận ra, nơi thẳm sâu trái tim con người, chính là nơi Thiên Chúa mong muốn ngự trị" (Magnifica humanitas, số 16).
Cuối cùng, kính thưa Ðức Thánh cha, con xin được hỏi ngài: Trước một thực tại đang bị phân mảnh, mang tính lỏng và siêu kết nối, chúng con có thể củng cố và đào sâu khía cạnh nào trong đời sống thánh hiến của mình, để trở thành những chứng nhân cho lòng nhân hậu của Thiên Chúa đang hoạt động trong thời đại hôm nay?
Huấn từ của Ðức Thánh cha
Lên tiếng sau các chứng từ, Ðức Thánh cha gửi lời cảm ơn đến các vị lãnh đạo Giáo hội, những người đã chia sẻ chứng từ và toàn thể cộng đoàn. Ngài bày tỏ niềm vui được gặp gỡ những người đã hiến dâng cuộc đời để phục vụ Thiên Chúa và Dân Người.
Lấy cảm hứng từ truyền thống Linh Thao của thánh Inhaxiô, Ðức Thánh cha nhắc đến những chứng nhân đức tin tại Argentina như Mama Antula, thánh Cura Brochero và Ðức Giáo hoàng Phanxicô. Các ngài đã nỗ lực giúp mọi người có cơ hội gặp gỡ cá vị với Thiên Chúa. Từ đó, ngài mời gọi những người đang phục vụ Giáo hội cùng suy tư qua một số câu hỏi căn bản của Linh Thao.
1. Trở về với nguồn gốc ơn gọi
Câu hỏi đầu tiên là: Tại sao chúng ta hiện diện nơi đây? Trước mọi trách nhiệm và công việc mục vụ, mỗi người đều đã từng được Ðức Kitô đi qua cuộc đời, mời gọi và đáp lại bằng tiếng "xin vâng". Mọi hoạt động phục vụ phải luôn bắt nguồn từ lời đáp trả ban đầu ấy. Ðức Thánh Cha cảnh báo nguy cơ làm việc quá nhiều cho Thiên Chúa nhưng lại dành quá ít thời gian ở với Người. Người phục vụ có thể quá chú trọng đến công việc, dựa vào thành quả của mình hơn là vào chính Thiên Chúa. Vì thế, cần tái lập vị trí trung tâm của Người qua Thánh Thể, việc lắng nghe Lời Chúa và đời sống cầu nguyện cá vị. Ðồng thời, phải giữ cho ngọn lửa ơn gọi luôn cháy sáng, không để áp lực, mệt mỏi và thói quen làm nguội lạnh.
2. Nhìn nhận tội lỗi và canh tân đời sống
Câu hỏi thứ hai là: Ðiều gì trong chúng ta đã mất trật tự? Chúng ta đã bất trung với Thiên Chúa ở điểm nào? Theo thời gian, người phục vụ có thể trở nên cứng nhắc, thiếu khả năng đón nhận sửa dạy, ganh đua hoặc bị ràng buộc bởi những đam mê và tội lỗi. Nguy hiểm hơn, họ có thể tìm lý do để biện minh cho những hành vi sai trái.
Ðức Thánh cha nhấn mạnh rằng hoán cải là nhu cầu suốt đời. Mỗi người cần xét mình, lãnh nhận Bí tích Hòa giải, khiêm tốn đón nhận sửa dạy và can đảm đặt những bất trung của mình trước lòng thương xót Chúa.
3. Sẵn sàng để Thiên Chúa sai đi
Sau khi nhìn nhận tội lỗi, người môn đệ được mời gọi hướng nhìn về Ðức Kitô, Vua muôn đời, Ðấng vẫn tiếp tục kêu gọi và sai đi. Ðiều quan trọng không phải là chúng ta đã làm Chúa thất vọng bao nhiêu, nhưng là liệu chúng ta còn sẵn sàng đáp lại Người hay không.
Qua Linh Thao, mỗi người cần thanh luyện sự tự do nội tâm, nhận ra những ràng buộc và từ bỏ những tiện nghi, sở thích cá nhân để sẵn sàng đón nhận bất cứ sứ vụ nào Chúa trao.
Ðức Thánh cha nhắc nhở rằng người phục vụ được sai đến với Dân Chúa, nên phải biết nhìn mọi sự bằng ánh mắt Thiên Chúa và để cho chính Dân Chúa loan báo Tin Mừng cho mình. Ngay cả những người nghèo khó cũng có thể trở thành những người thầy quý giá trong hành trình đức tin. Thông điệp chính: Ðời sống và sứ vụ mục vụ phải luôn bắt nguồn từ cuộc gặp gỡ cá vị với Ðức Kitô, được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện, thanh luyện qua hoán cải và thể hiện bằng sự tự do, khiêm tốn, quảng đại sẵn sàng để Thiên Chúa sai đi phục vụ Dân Người.
Tiếp tục huấn từ trong cuộc gặp gỡ tại Nhà thờ chính tòa Cordoba, Ðức Thánh cha tiếp tục triển khai những suy tư về ơn gọi và sứ mạng của Giáo hội Argentina, dựa trên hành trình thiêng liêng của Linh Thao thánh Inhaxiô. Ngài nhấn mạnh ba chiều kích quan trọng: loan báo Ðức Kitô, trung thành trong đau khổ và sống niềm hy vọng phục sinh.
Giáo hội không chỉ phục vụ con người về mặt xã hội mà còn phải trao ban Ðức Kitô
Ðức Thánh cha nhìn nhận Giáo hội Argentina có sự nhạy bén và quảng đại trong việc đáp ứng những nhu cầu xã hội như đói nghèo, bất công, bệnh tật, cô đơn, thất nghiệp và thiếu nhà ở. Tuy nhiên, sự gần gũi ấy phải hướng đến mục tiêu sâu xa hơn: giúp mỗi người gặp gỡ Ðức Kitô và được Người biến đổi. Ngài nhắc lại lời Ðức Giáo hoàng Phanxicô: sự phân biệt đối xử tồi tệ nhất đối với người nghèo chính là thiếu sự quan tâm đến đời sống thiêng liêng của họ. Giáo hội không phải là một tổ chức nhân đạo hay một tổ chức phi chính phủ, nhưng được sai đi để đem Ðức Kitô và Tin mừng đến cho mọi người. Vì thế, sứ mạng của các mục tử là giúp con người gặp Chúa qua Lời Chúa, các Bí tích và sự hiện diện gần gũi đầy yêu thương.
Trung thành với ơn gọi trong thử thách và đau khổ
Qua việc suy niệm cuộc Thương Khó của Ðức Kitô trong linh thao, người môn đệ học cách ở lại với Chúa ngay cả khi phải vác thập giá. Ðời sống linh mục và tu sĩ cũng có những thời điểm khó khăn: không thấy kết quả mục vụ, cầu nguyện khô khan, phục vụ mệt mỏi và thiếu nhiệt huyết ban đầu. Trong những hoàn cảnh ấy, tiếp tục ở lại, cầu nguyện và phục vụ chính là một hình thức hiến dâng cao quý.
Ðức Thánh cha nêu gương thánh Héctor Valdivielso, linh mục Brochero và những người phục vụ trong bệnh tật, giới hạn thể lý. Các ngài chứng minh rằng tuổi tác hay sức khỏe không thể dập tắt lòng nhiệt thành truyền giáo. Ðiều loan báo Tin mừng trước hết chính là cách chúng ta sống ơn gọi của mình. Sức lực con người có thể suy giảm, nhưng quyền năng Thiên Chúa thì không bao giờ cạn kiệt.
Sống niềm hy vọng Phục Sinh và sẵn sàng để Chúa sử dụng
Ðức Kitô Phục Sinh tiếp tục đồng hành, an ủi và dẫn dắt Giáo hội. Vì thế, Giáo hội Argentina cần nhận ra những điều tốt đẹp Thiên Chúa đang thực hiện và can đảm mở ra những con đường truyền giáo mới. Ðức Thánh Cha mời gọi mỗi người tự hỏi: "Thiên Chúa có thể tiếp tục sử dụng tôi không?" Câu trả lời phải là lời "xin vâng" bằng cả cuộc đời, với mọi khả năng và giới hạn của mình. Ngài nhắc đến những chứng nhân như Mama Antula, thánh Brochero và chân phước Ceferino để khẳng định rằng Thiên Chúa có thể thực hiện những công trình lớn lao qua những con người nhỏ bé nhưng quảng đại. Cuối cùng, Ðức Thánh cha mời gọi Giáo hội Argentina nuôi dưỡng những ước mơ lớn: người trẻ biết phân định ơn gọi, giáo xứ trở thành cộng đoàn đức tin sống động, các dòng tu giữ được tinh thần can đảm của đấng sáng lập và chủng viện đào tạo những vị thánh.
Và Ðức Thánh cha kết luận rằng: Mỗi người được mời gọi trở về cộng đoàn với niềm hy vọng, tự do nội tâm và lòng nhiệt thành phục vụ. Hãy kiên trì tiến bước trên con đường thánh thiện, luôn sẵn sàng để Thiên Chúa sử dụng và biến đổi cuộc đời mình. Xin Ðức Mẹ Luján đồng hành, giúp Giáo hội Argentina tiếp tục loan báo Tin mừng đến tận cùng trái đất.
Cuộc gặp gỡ của Ðức Thánh cha kết thúc với phép lành của ngài và phần trao đổi quà tặng lưu niệm.
Bấy giờ là quá 16 giờ, giờ địa phương. Ðức Thánh cha trở ra phi trường Cordoba để bay về thủ đô Buenos Aires.
Sau bữa tối tại Tòa Sứ thần Tòa Thánh, Ðức Thánh cha còn hoạt động cuối cùng trong ngày là buổi canh thức với giới trẻ Argentina, tại khu vực gọi là "Tượng đài Tây Ban Nha", cách Tòa Sứ thần gần 5 cây số.