Ðức Thượng phụ Bartholomaios
kỷ niệm 35 năm đảm nhiệm sứ vụ
Ðức Thượng phụ Bartholomaios kỷ niệm 35 năm đảm nhiệm sứ vụ.
Phúc Nhạc
Istanbul (RVA News 22-10-2026) - Thượng phụ Ðại kết trả lời phỏng vấn báo chí về những dấu mốc trong nhiệm kỳ, các vấn đề còn tồn đọng và những nguyện vọng chưa thành hiện thực. Việc mở cửa trở lại Trường Thần học Halki và cải thiện quan hệ Hy Lạp - Thổ Nhĩ Kỳ là những ưu tiên hàng đầu trong danh sách mong muốn của Thượng phụ.
Ngày 22 tháng Mười năm 2026, Ðức Thượng phụ Bartholomaios I, Giáo chủ Chính thống Constantinople, kỷ niệm 35 năm đảm nhiệm chức vụ, và là người kế nhiệm thứ 270 của thánh Anrê tông đồ. Ngài là vị đứng đầu trong các vị Thượng Phụ Chính Thống trên thế giới.
Tiểu sử
Ðức Thượng phụ Bartholomaios I năm nay 86 tuổi, sinh ngày 29 tháng Hai năm 1940 tại đảo Imbros của Thổ Nhĩ Kỳ, tục danh là Dimitrios Archontonis. Ban đầu, ngài theo học tại Trường Thần học Chính Thống giáo ở đảo Halki. Sau đó, ngài tiếp tục học tập và nghiên cứu chuyên sâu tại Học viện Giáo hoàng về Nghiên cứu Ðông phương thuộc Ðại học Giáo hoàng Gregorian ở Roma, đậu tiến sĩ giáo luật tại đây. Tiếp đến ngài học tại Viện Ðại kết tại Bossey, Thụy Sĩ, và Ðại học Muenchen, Ðức.
Ngày 13 tháng Tám năm 1961, ngài thụ phong phó tế và nhận tên thánh Bartholomaios, theo tên Thánh Tông đồ Bartholomeo. Ngài được truyền chức linh mục vào năm 1969.
Trong giai đoạn 1968-1972, ngài giữ chức trợ lý giám đốc Trường Thần học Halki. Sau đó, từ năm 1972 đến năm 1990, ngài đảm nhiệm chức vụ giám đốc văn phòng riêng của vị tiền nhiệm, Ðức Thượng phụ Dimitrios.
Năm 1973, ngài được bầu làm Tổng giám mục Philadelphia bên Mỹ; đến năm 1990, ngài được bầu làm Tổng giám mục thành Chalcedon. Trên cương vị này từ năm 1990, ngài, vị Tổng giám mục có thứ bậc cao nhất trong Thánh Hội đồng Chính Thống Constantinople, đồng thời chủ trì nhiều ủy ban, trong đó có các ủy ban phụ trách giáo luật và phong trào đại kết.
Cách đây 35 năm, vào ngày 22 tháng Mười năm 1991, ngài được bầu làm Thượng phụ Constantinople, trở thành vị kế nhiệm thứ 270 của Thánh Tông đồ Anrê.
Phỏng vấn
Trong cuộc phỏng vấn dài dành cho nhật báo Hy Lạp Kathimerini, ra ngày 20 tháng Mười năm 2026, Ðức Thượng Phụ đã nhìn lại những chặng đường và sự kiện quan trọng trong quá trình phụng sự của mình trên cương vị Thượng phụ, đồng thời là vị đứng đầu danh dự của Chính Thống giáo toàn thế giới. Trang tin Chính thống Thời báo (Orthodox Times) đã đăng tải một số trích đoạn của cuộc phỏng vấn này.
Một trong những nguyện vọng lớn nhất mà đến nay vẫn chưa được giải quyết theo hướng tích cực, theo lời Ðức Thượng phụ, là việc mở cửa trở lại Trường Thần học Halki. Ngài nhắc lại rằng đã đề cập đến vấn đề này ngay trong diễn văn nhậm chức cách đây 35 năm và cho biết vẫn muốn giữ thái độ lạc quan và hy vọng hoạt động giảng dạy tại trường sẽ sớm được nối lại. Trường Thần học Halki nằm trên đảo Halki, thuộc quần đảo Hoàng thân trên biển Marmara, ngoài khơi Istanbul. Trước khi bị đóng cửa vào năm 1971, đây là cơ sở đào tạo quan trọng nhất dành cho hàng giáo sĩ của Tòa Thượng phụ Ðại kết Constantinople.
Trường bị đóng cửa theo một đạo luật của Thổ Nhĩ Kỳ cấm hoạt động của các trường đại học tư thục. Quyết định này đã hạn chế nghiêm trọng các cơ hội đào tạo hàng giáo sĩ Chính thống giáo và từ đó đến nay vẫn được xem là một trở ngại đối với quyền tự do tôn giáo của cộng đồng Chính thống giáo.
Ðức Thượng phụ chung thường xuyên nêu vấn đề Halki trên các phương tiện truyền thông, đồng thời nhiều lần thúc đẩy việc mở cửa trở lại trường trong các cuộc đối thoại song phương với giới lãnh đạo chính trị Thổ Nhĩ Kỳ, kể cả ở cấp cao nhất với Tổng thống Recep Tayyip Erdogan. Tuy nhiên, cho đến nay, những nỗ lực này vẫn chưa đạt được kết quả.
Một hy vọng khác của Ðức Thượng phụ là cải thiện lâu dài tương quan giữa Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ. Trong cuộc phỏng vấn, ngài nói: "Không nên có những giai đoạn thăng trầm, nhưng cần có sự chung sống hòa bình giữa hai dân tộc và quan hệ bình thường giữa hai quốc gia. Tôi muốn đóng góp phần mình vào mục tiêu đó".
Công đồng chung của Chính Thống giáo, dấu mốc quan trọng
Theo Ðức Thượng phụ, một trong những dấu mốc nổi bật trong nhiệm kỳ của ngài là Công đồng chung của Chính Thống giáo được tổ chức tại đảo Crete năm 2016. Công tác chuẩn bị cho công đồng đã kéo dài hàng chục năm. Ngài cho rằng việc bốn Giáo hội - gồm Giáo hội Chính Thống giáo Nga, Georgia, Bulgaria và Tòa Thượng phụ Antioch - không tham dự công đồng này là điều hết sức đáng tiếc. Tuy nhiên, theo ngài, việc các đại diện của Giáo hội Georgia và Giáo hội Bulgaria tham dự một hội nghị tổ chức cách đây vài ngày tại Chantilly, bên Pháp, nhân dịp kỷ niệm 10 năm công đồng này, là một bước tiến đáng ghi nhận.
Trong cuộc phỏng vấn, Ðức Thượng phụ Bartholomaios tái bảo vệ quyết định trao quyền tự trị độc lập (autocephaly) cho Giáo hội Chính thống giáo Ukraina vào tháng Giêng năm 2019. Theo tờ Chính thống Thời báo (Orthodox Times), ngài nhận định đây là một trong những quyết định khó khăn nhất trong nhiệm kỳ của ngài, đặc biệt vì vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Tòa Thượng phụ Chính thống Nga. Ngài nhấn mạnh: "Ðiều đó đòi hỏi lòng can đảm và sự táo bạo".
Gặp gỡ bốn vị Giáo hoàng
Trong cuộc phỏng vấn, Ðức Thượng phụ cũng nhấn mạnh những nỗ lực thúc đẩy phong trào đại kết và đối thoại liên tôn. Trong thời gian đảm nhiệm chức vụ, ngài đã gặp gỡ bốn vị Giáo hoàng của Giáo hội Công giáo, đó là Ðức Gioan Phaolô II, Bênêđictô XVI, Phanxicô và Lêô XIV.
Một sự kiện đặc biệt có ý nghĩa diễn ra vào năm 2013, khi ngài tham dự lễ nhậm chức của Giáo hoàng Phanxicô. Ðây là lần đầu tiên sau ít nhất khoảng 1,000 năm, một Thượng phụ Constantinople tham dự lễ đăng quang nhậm chức Giáo hoàng.
Thượng phụ Bartholomaios cũng đề cập đến những nỗ lực thúc đẩy đối thoại giữa Hồi giáo và Do Thái giáo, cùng các sáng kiến quốc tế về bảo vệ môi trường. Những hoạt động này đã mang lại cho ngài danh hiệu "Thượng phụ Xanh" (Green Patriarch).
Ngoài ra, ngài còn chia sẻ về đảo Imbros, quê hương nơi ngài sinh ra, cũng như những chuyển biến diễn ra trong những năm gần đây trên hòn đảo thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, nằm ở vùng biển Aegea. Ngài đặc biệt nhấn mạnh hai diễn biến quan trọng: sự trở về của các thành viên cộng đồng người Hy Lạp trên đảo và việc mở cửa trở lại các trường học tiếng Hy Lạp.
(KNA 20-10-2026)