Tòa Thánh cổ võ văn hóa trách nhiệm
nhằm đối phó với các hình thức tội phạm tài chính mới
Tòa Thánh cổ võ văn hóa trách nhiệm nhằm đối phó với các hình thức tội phạm tài chính mới.
Phúc Nhạc
Roma (RVA News 02-10-2026) - Ðức ông Anthony Ekpo, người Nigeria, Phó Phụ tá Quốc vụ khanh Tòa Thánh, kiêm Chủ tịch Ủy ban An ninh Tài chính, cổ võ Văn hóa trách nhiệm nhằm đối phó với các hình thức tội phạm tài chính mới.
Phát biểu hôm 29 tháng Chín năm 2026, tại hội nghị quốc tế tại Ðại học Lumsa (Luiss) ở Roma về đạo luật được ban hành cách đây 15 năm tại Vatican nhằm ngăn ngừa và chống rửa tiền và tài trợ khủng bố, Ðức ông nhấn mạnh rằng: sự liêm chính tài chánh là bảo vệ lòng tin vào các thể chế."
15 năm sau khi đạo luật đầu tiên về phòng ngừa và chống rửa tiền và tài trợ khủng bố được ban hành tại "cách tốt nhất để đề cao tiến bộ này không chỉ đơn thuần là kỷ niệm, nhưng còn là tái nữa xem xét nó một cách thận trọng", đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện những hình thức tội phạm tài chính mới.
Mối đe dọa do các công nghệ mới đặt ra
Những nỗ lực rà soát và củng cố hệ thống càng trở nên cần thiết hơn trước việc các công nghệ mới ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các hoạt động tội phạm tài chính.
Ðức ông Ekpo nói: "Mười lăm năm tới sẽ mang lại những rủi ro mà vào năm 2010 có lẽ rất khó tưởng tượng: các công nghệ tài chính ngày càng phức tạp, những giao dịch xuyên biên giới được thực hiện tức thời, các hoạt động liên quan đến tài sản ảo, trí tuệ nhân tạo và những hình thức tội phạm tài chính mới. Chắc chắn chúng ta sẽ cần những đạo luật vững mạnh, nhưng trên hết cũng cần những thể chế vững mạnh, sự hợp tác hiệu quả, khả năng phán đoán chuyên môn, chuyên môn về công nghệ và một nền văn hóa trách nhiệm."
Sáng kiến của Ðức Giáo hoàng Bênêđictô XVI
Ðức ông Chủ tịch Ủy ban An ninh Tài chính của Tòa Thánh cũng nhắc lại thời điểm, hoàn cảnh và những lý do dẫn đến việc ban hành hệ thống luật pháp mới.
"Ngày 30 tháng Mười Hai năm 2010, Luật số 127 của Quốc gia Thành Vatican được ban hành, thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện đầu tiên nhằm phòng ngừa và chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Cũng ngày hôm đó, Ðức Giáo hoàng Bênêđictô XVI mở rộng việc áp dụng luật này đối với các cơ quan hữu quan của Tòa Thánh và quyết định tham gia vào một hệ thống quốc tế dựa trên trách nhiệm chung và trách nhiệm giải trình lẫn nhau."
Ðức ông Ekpo tiếp tục cho biết, những năm sau khi hệ thống luật pháp mới được ban hành đã chứng kiến sự phát triển từng bước của một khuôn khổ pháp lý và thể chế rộng lớn hơn, bao gồm "việc tham gia vào hệ thống quốc tế chống rửa tiền thông qua các cuộc đánh giá bên ngoài định kỳ và đối thoại liên tục, trong khi những cải cách tiếp theo đã củng cố công tác phòng ngừa, giám sát, tình báo tài chính, phối hợp và hợp tác quốc tế."
Ðức Giáo hoàng Phanxicô: Tiền bạc phải phục vụ, chứ không cai trị
Ngài lập luận thêm rằng công tác giám sát, tình báo tài chính và hợp tác quốc tế nhằm "bảo vệ con người" và "duy trì lòng tin", đồng thời bảo đảm rằng "các nguồn lực tài chính luôn là điều mà chúng phải là, những phương tiện được đặt để phục vụ các mục đích chính đáng của các tổ chức và cá nhân, và sau cùng là phục vụ công ích."
Mặc dù tính minh bạch như vậy là điều quan trọng đối với mọi tổ chức, nhưng nó đặc biệt thiết yếu đối với một thể chế như Thành quốc Vatican, nơi được giao nhiệm vụ quản lý các khoản quyên góp và nguồn tài trợ dành cho những mục đích bác ái.
Ðức ông Chủ tịch Ủy ban An ninh Tài chính nói: "Các nguồn lực được trao phó cho các cơ quan của mình có một giá trị vượt lên trên khía cạnh kinh tế, chúng mang theo một sự kỳ vọng về tính liêm chính và lòng tin vào mục đích mà chúng được cung cấp để phục vụ, cũng như vào cách thức chúng sẽ được quản lý. Theo nghĩa này, tính liêm chính tài chính vì thế không thể tách rời khỏi lòng tin vào các thể chế."
Ðây là một nhiệm vụ có "ý nghĩa sâu sắc", một nguyên tắc mà Ðức Giáo hoàng Phanxicô đã hiểu rõ "khi, lúc tiếp đón các chuyên gia đánh giá hệ thống chống rửa tiền vào năm 2020 (Moneyval), ngài đã nhắc lại một nguyên tắc được nêu trong Evangelii gaudium: 'tiền bạc phải phục vụ, chứ không cai trị'."
15 năm tiến bộ
Ðức ông Ekpo kết luận rằng "chúng ta ngày này, 15 năm sau, ta có thể ghi nhận những tiến bộ đáng kể. Khuôn khổ pháp lý đã trưởng thành. Các thể chế đã phát triển. Các cơ chế giám sát và hợp tác đã trở nên tinh vi hơn. Một nền văn hóa về tính liêm chính tài chính đã dần được hình thành nhờ công việc bền bỉ của các nhà lập pháp, các cơ quan quản lý và giám sát, các chuyên gia tình báo tài chính, các cơ quan thực thi pháp luật, các thẩm phán và các thể chế."
Tòa Thánh cũng đã tìm cách tái khẳng định cam kết này trong thời gian gần đây, với việc Ðức Giáo hoàng Lêô XIV phê chuẩn Quy chế mới của Cơ quan Tình báo và Giám sát Tài chính (ASIF).
Trong thủ bút ngày 25 tháng Sáu năm 2026, Ðức Giáo hoàng nhắc lại rằng "tính minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình trong các hoạt động kinh tế và tài chính là những yếu tố thiết yếu của một nền quản trị tốt và của việc phục vụ công ích." Ðiều này tái khẳng định cam kết của Tòa Thánh, được theo đuổi "một cách liên tục và kiên quyết", nhằm từng bước củng cố khuôn khổ pháp lý và thể chế của mình.
Trong những năm qua, tiến trình này đã dẫn đến việc xây dựng một hệ thống ngày càng toàn diện về phòng ngừa, giám sát và kiểm soát, dựa trên các nguyên tắc tính hợp pháp, minh bạch, tương xứng và hợp tác quốc tế.
Tiến trình này cũng dẫn đến việc từng bước củng cố các quy định nhằm chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đồng thời tăng cường công tác giám sát an toàn đối với các thực thể tham gia vào các hoạt động tài chính.
Với Quy chế mới, tiến trình này có thêm một bước tiến về mặt thể chế, với mục tiêu, như chính Ðức Giáo hoàng đã nêu, là góp phần vào "tính minh bạch, liêm chính, ổn định và an ninh" của hệ thống kinh tế và tài chính của Tòa Thánh và Thành quốc Vatican.