Tân Tổng trưởng Bộ các Văn bản Luật xác quyết:
hiệp hành có nghĩa là những chồi non
mới mọc lên từ cây cổ thụ của Giáo hội
Tân Tổng trưởng Bộ các Văn bản Luật xác quyết: hiệp hành có nghĩa là những chồi non mới mọc lên từ cây cổ thụ của Giáo hội.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Roma (RVA News 02-10-2026) - Tân Tổng trưởng Bộ các Văn bản Luật của Tòa Thánh, Ðức Tổng giám mục Anthony Randazzo, người Australia, cảnh báo không nên hiểu hiệp hành như một cơ hội để loại bỏ những yếu tố trong đời sống và truyền thống của Giáo hội bị coi là lỗi thời.
Ngài nói: "Giáo hội không được đổi mới bằng cách từ bỏ cội rễ của mình, nhưng bằng cách để cho những cội rễ ấy nuôi dưỡng sự tăng trưởng mới." Ðây là nội dung trong cuộc phỏng vấn chuyên sâu đầu tiên của ngài kể từ khi được bổ nhiệm.
Trong cuộc trao đổi với tạp chí chuyên ngành Vox Canonica xuất bản vào tháng Chín vừa qua, Ðức Tổng Giám mục Randazzo nói về mối tương quan giữa giáo luật, tính hiệp hành, việc đổi mới Giáo hội và sứ mạng loan báo Tin mừng của Giáo hội.
"Ðừng đốn bỏ những cành cây chết"
Ðức Tổng Giám mục Randazzo trình bày cách nhìn của ngài về việc đổi mới Giáo hội bằng cách sử dụng hình ảnh một cây cổ thụ. Ngài nhận xét rằng Giáo hội có thể trải nghiệm giai đoạn hiện nay như một "mùa xuân mới", trong đó cây cổ thụ mọc ra những chồi non mới, nhưng bản thân cây vẫn là chính cây ấy.
Ngài cảnh báo: "Một số cách diễn giải quá nhiệt thành về hiệp hành có thể xem thời điểm này như một cơ hội để loại bỏ những gì bị coi là cành cây chết." Theo quan điểm của ngài, vấn đề nảy sinh khi việc "cắt tỉa" Giáo hội được thực hiện mà không có sự phân định thích đáng. Khi đó, thay vì đổi mới, có thể xảy ra "những tổn hại không cần thiết", làm suy yếu cộng đoàn.
Ðức Tổng Giám mục Randazzo nhấn mạnh rằng theo quan điểm của ngài, hiệp hành không tạo nên một sự đoạn tuyệt với đời sống hiện tại của Giáo hội. Ngài nói: "Tính hiệp hành và sự đồng hành không phải là những thực tại mới." Theo ngài, ngôn ngữ Giáo hội đương đại đem lại cho những khái niệm này những ý nghĩa mới, nhưng chúng đề cập đến những thực tại vốn đã hiện diện trong truyền thống của Giáo hội.
Hiệp hành bắt nguồn từ giáo luật
Vị Tổng trưởng Bộ các Văn bản Luật chỉ ra Bộ Giáo luật của Giáo hội Latinh và Bộ Giáo luật của các Giáo hội Ðông phương như những ví dụ cho thấy tính hiệp hành đã bén rễ trong truyền thống pháp lý của Giáo hội.
Ngài liệt kê những chiều kích căn bản của tính hiệp hành, gồm cộng đoàn, sự tham gia và sứ mạng thông qua việc đồng hành.
Ngài đặc biệt viện dẫn điều 208 của Bộ Giáo luật, trong đó nói về sự bình đẳng của mọi tín hữu về phẩm giá và hoạt động nhằm xây dựng Thân thể Ðức Kitô; đồng thời viện dẫn điều 212~3, quy định quyền-và trong một số hoàn cảnh, cũng là nghĩa vụ-của các tín hữu bày tỏ với các vị chủ chăn những ý kiến của mình liên quan đến lợi ích của Giáo hội.
Trong bối cảnh nói về sự đồng hành, ngài cũng đề cập, trong số những điều khác, đến điều 1063, liên quan đến sự trợ giúp mục vụ dành cho các đôi vợ chồng.
Ngài khẳng định: "Những điều luật này cho thấy sự đồng hành không chỉ đơn thuần là một phương pháp mục vụ, nhưng còn là một biểu hiện mang tính pháp lý của sự hiệp thông, tham gia và sứ mạng của Giáo hội."
Thay vì "cải cách" - "tái sinh"
Ðức Tổng giám mục Randazzo ủng hộ việc nói đến "sự tái sinh" của Giáo hội, đặc biệt khi khái niệm cải cách được hiểu chủ yếu như một sự thay đổi về cơ cấu hoặc sự rời bỏ những yếu tố được các thế hệ trước truyền lại.
Ngài giải thích rằng tái sinh có nghĩa là "trở về với nguồn cội của căn tính và sứ mạng của chúng ta với tư cách là những môn đệ của Chúa Giêsu Kitô."
Trong bối cảnh này, ngài cũng đặt giáo luật trong sự liên tục giữa Kinh Thánh và Thánh Truyền. Khi trích dẫn Hiến chế Dei Verbum của Công đồng Vatican II, ngài nhắc lại rằng cả hai thực tại đều "phát xuất từ cùng một nguồn mạch thần linh" và cùng hướng tới một mục tiêu.
Ngài nói: "Do đó, Luật không tách rời khỏi Mặc khải, nhưng phục vụ Mặc khải. Mục đích của Luật là bảo vệ và nâng đỡ cộng đoàn đức tin đã được lãnh nhận từ các Tông đồ."
Giáo luật không phải là công cụ kiểm soát
Vị Tổng trưởng Bộ Văn bản Luật cũng cảnh báo không nên coi giáo luật đơn thuần là một công cụ hành chính hoặc một phương tiện để áp đặt một cách nhìn cụ thể về Giáo hội.
Ngài nhận xét rằng một số nhà giáo luật, cả giáo dân lẫn giáo sĩ, có thể tiếp cận Bộ Giáo luật như thể Bộ luật phải chỉ ra Giáo hội nên thánh hóa, giảng dạy và tự quản trị như thế nào, theo "cách nhìn riêng của họ."
Theo Ðức Tổng giám mục Randazzo, điều này có nguy cơ biến giáo luật thành một "phương tiện kiểm soát", thay vì được nhìn nhận như một sự phục vụ cộng đoàn Giáo hội.
"Chúa Giêsu Kitô là điểm quy chiếu thường hằng của chúng ta"
Vị Tổng giám mục Giáo triều người Úc cũng đặt vấn đề đối với quan niệm cho rằng Giáo hội đương đại đang trải qua một thời điểm khủng hoảng độc nhất vô nhị. Ngài nhận xét rằng mỗi thế hệ đều phải đối diện với những thách đố riêng của mình.
Tuy nhiên, điểm quy chiếu căn bản vẫn không thay đổi. Ngài nhắc lại: "Chúa Giêsu Kitô là 'con đường, là sự thật và là sự sống'. Người phải là khởi đầu và cùng đích của chúng ta; chỉ một mình Người là điểm quy chiếu thường hằng của chúng ta."
Ðức Tổng giám mục Randazzo cũng áp dụng nguyên tắc này vào việc giải thích và áp dụng giáo luật. Ngài nói: "Tôi không nghĩ mình có thể thực hành giáo luật nếu trước hết tôi không kín múc từ Tin mừng, bởi vì luật luôn phục vụ Tin mừng."
Vì thế, ngài nhấn mạnh, nhiệm vụ của các nhà giáo luật là bảo đảm rằng đời sống pháp lý của Giáo hội vẫn phục tùng sứ mạng loan báo Tin mừng của Giáo hội.
Ngài nhận định: "Tin mừng phải tiếp tục là lăng kính qua đó chúng ta hiểu, giải thích và áp dụng luật được trao phó cho chúng ta."
Tân Tổng trưởng Bộ Văn bản Lập pháp
Ngày 25 tháng Ba năm 2026, Ðức giám mục Anthony Randazzo được Ðức Giáo hoàng Lêô XIV bổ nhiệm làm Tổng trưởng Bộ Văn bản Luật và trao cho ngài tước hiệu cá nhân là Tổng giám mục. Trước đó, ngài từng là Giám mục Broken Bay, Australia, trong sáu năm rưỡi.
Bộ này hỗ trợ Ðức Giáo hoàng trong các vấn đề lập pháp, đồng thời thúc đẩy việc hiểu biết, giải thích đúng đắn và áp dụng giáo luật trong Giáo hội Latinh cũng như các Giáo hội Công giáo Ðông phương.
Ðức Tổng giám mục Randazzo cho biết, trong cương vị Tổng trưởng, ngài muốn lắng nghe những nhu cầu của Giáo hội và khuyến khích người Công giáo luôn "kiên vững trong Ðức Kitô, trung thành với lời tuyên xưng đức tin và hiệp nhất trong Giáo hội duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền."
Ngài xác định điều 1752 của Bộ Giáo luật là nguyên tắc định hướng cho công việc của mình: "luôn đặt trước mắt phần rỗi các linh hồn, điều phải luôn là luật tối cao trong Giáo hội."
Ðức Thánh cha nói: "Ðây là phương thức hoạt động của chúng ta. Ðây là sứ mạng của chúng ta."
Hội nghị về giáo luật và tính hiệp hành
Những phát biểu của vị Tổng trưởng được đưa ra ngay trước thềm hội nghị quốc tế về giáo luật và hiệp hành, được tổ chức tại Ðại học Giáo Hoàng Angelicum ở Roma từ ngày 30 tháng Chín đến ngày 03 tháng Mười năm 2026.
Tham dự các cuộc thảo luận về những hệ quả của hiệp hành xét dưới khía cạnh giáo luật có, trong số những vị khác, Tổng trưởng Bộ Văn bản Luật, Ðức Hồng y Mario Grech, Tổng thư ký Thượng Hội đồng Giám mục và Ðức Hồng y Kurt Koch, Bộ trưởng Bộ Hiệp nhất các tín hữu Kitô.