Ðức Thánh cha cử hành thánh lễ cuối cùng
trong chuyến viếng thăm mục vụ tại Pháp
Ðức Thánh cha cử hành thánh lễ cuối cùng trong chuyến viếng thăm mục vụ tại Pháp.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Metz (RVA News 29-09-2026) - Lúc 16 giờ ngày 28 tháng Chín năm 2026, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã cử hành thánh lễ tại Nhà thờ chính tòa Giáo phận Metz ở miền đông bắc Pháp, để cầu nguyện cho hòa bình, kết thúc bốn ngày viếng thăm mục vụ tại nước này.
Nhà thờ chính tòa Metz
Thánh đường cổ kính này dâng kính thánh Stêphanô và được xếp vào hàng di tích Lịch sử từ năm 1930.
Ngay từ thế kỷ V, người ta đã xác nhận tại khu vực của Nhà thờ Chính tòa hiện nay có một ngôi đền được thánh hiến cho việc tôn kính vị tử đạo đầu tiên của Kitô giáo. Tuy nhiên, hài cốt của ngài chỉ được phát hiện tại Giêrusalem vào năm 415, tức gần bốn thế kỷ sau khi chịu tử đạo.
Mặc dù thành phố Metz bị quân của Attila phá hủy trong cuộc cướp phá ngày 07 tháng Tư năm 451, trùng vào Thứ Bảy Tuần Thánh, Ðền thờ Thánh Stêphanô vẫn được bảo toàn một cách kỳ diệu. Ðiều này càng làm gia tăng lòng sùng kính vốn đã phổ biến đối với vị thánh.
Khoảng năm 1120, Ðức giám mục Conrad de Scharfenberg bắt đầu xây dựng Nhà thờ Chính tòa hiện nay, sau Vương cung Thánh đường Ottoman (thế kỷ X-XIII), theo các dự án của kiến trúc sư Pierre Perrat. Công trình kéo dài khoảng ba thế kỷ, cho đến năm 1522. Ðây là một trong những công trình đẹp và uy nghi nhất của kiến trúc Gothic Pháp.
Với kích thước đồ sộ, các mái vòm của Nhà thờ Chính tòa cao 41,41 mét. Sau Nhà thờ Chính tòa Beauvais (gần 49 mét) và Amiens (42,30 mét), đây là những mái vòm cao nhất tại Pháp và thuộc hàng cao nhất thế giới. Nhà thờ còn gây ấn tượng bởi hệ thống kính màu, trải rộng trên diện tích tới 6.500 mét vuông, tạo thành công trình kính Gothic lớn nhất châu Âu. Chính vì thế, Nhà thờ Chính tòa còn được gọi là "Lanterne du Bon Dieu" - "Chiếc đèn của Thiên Chúa nhân lành".
Mặt tiền Nhà thờ Chính tòa là một kiệt tác với những chi tiết tinh xảo, các hình chạm khắc và tác phẩm điêu khắc bằng đá mô tả các vị thánh, những nhân vật Kinh Thánh và các cảnh tượng mang tính ngụ ngôn. Ngọn tháp nhọn vươn cao trên thành phố, tượng trưng cho mối liên hệ của Metz với Thiên Chúa và như một ngọn hải đăng có thể nhìn thấy từ nhiều cây số.
Những trụ chống bay, các mái vòm có gân và những vòm nhọn của Nhà thờ Chính tòa không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp kiến trúc, mà còn chứng minh sự khéo léo của kỹ thuật xây dựng thời Trung cổ.
Thánh lễ
Lúc gần 15 giờ 30, Ðức Thánh cha đã rời Tòa Giám mục Metz, đi xe Papamobile tiến về nơi cử hành thánh lễ. Dọc đường, suốt hai cây số, hàng ngàn tín hữu và dân chúng đứng hai bên các con lộ để chào ngài. Vì nhà thờ có số chỗ hạn hẹp nên đông đảo tín hữu đã tham dự thánh lễ qua các màn hình khổng lồ được đặt tại khu vực gần trước và quanh thánh đường.
Ðồng tế với Ðức Thánh cha, có hơn 60 hồng y và giám mục cũng như khoảng 200 linh mục. Trong số những người hiện diện trong thánh đường cũng có Tổng thống Emmanuel Macron và phu nhân, cũng như Quận công nước Monaco ở mạn nam nước Pháp.
Bài giảng
Trong thánh lễ tại Nhà thờ Chính tòa Thánh Stêphanô ở Metz, Ðức Thánh cha cầu nguyện cho hành trình của Giáo phận Metz và toàn thể châu Âu. Ngài nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của vùng Moselle, nơi từng là giao điểm của nhiều dân tộc và cũng là một biên giới đau thương trong lịch sử châu Âu. Qua các bài đọc Kinh thánh, đặc biệt là sách Isaia và Tin mừng Matthêu, ngài trình bày một con đường dẫn từ luật pháp đến công lý, từ công lý đến hòa bình, và từ sự hoán cải cá nhân đến việc xây dựng một xã hội hòa hợp.
Trong sách Isaia, ba hình ảnh sa mạc, khu vườn và ngôi nhà diễn tả ba chiều kích của Nước Thiên Chúa. Sa mạc là nơi của sự đơn sơ, thinh lặng và tiết chế. Hình ảnh này nhắc con người biết sống thiết yếu, biết từ bỏ và hy sinh để hướng về điều thiện. Khu vườn là hình ảnh của vẻ đẹp và công lý: nơi có nước, hạt giống nảy mầm, hoa nở và mỗi sự sống phát triển theo vẻ đẹp riêng. Ðó là hình ảnh của một đời sống ngay chính, trong đó con người tự do cộng tác với chương trình của Thiên Chúa. Cuối cùng, ngôi nhà tượng trưng cho hòa bình. Khác với sa mạc và khu vườn, việc xây dựng một ngôi nhà đòi hỏi sự cộng tác trực tiếp của con người. Vì thế, hòa bình là ân ban của Thiên Chúa nhưng đồng thời cũng đòi hỏi nỗ lực chung của con người. Hòa bình được xây dựng bằng tình yêu, sự chia sẻ, khích lệ và tha thứ như trong một gia đình.
Tin mừng Matthêu đọc trong thánh lễ đưa giáo huấn này đến một chiều sâu hơn khi Ðức Giêsu kêu gọi con người không trả thù nhưng biết tha thứ, quảng đại và yêu thương. Những lời dạy như "đưa cả má bên kia", "đi thêm một dặm" có thể bị hiểu lầm là yếu đuối hay đầu hàng trước sự dữ, nhưng Ðức Giáo hoàng khẳng định điều ngược lại. Tha thứ và hòa giải đòi hỏi sức mạnh và lòng can đảm lớn lao hơn trả thù. Trả đũa, oán hận và đóng cửa với người khác chỉ kéo dài vòng tròn bạo lực. Kinh nghiệm lịch sử của Metz và vùng Moselle, từng bị chia cắt bởi những xung đột giữa các dân tộc, cho thấy hòa giải chỉ có thể bắt đầu khi con người đủ can đảm phá vỡ vòng dây của oán giận.
Theo Ðức Thánh cha, trước bất công, con đường cứu độ của con người là tình yêu biết quan tâm đến người khác và sẵn sàng trao ban niềm tin. Luật pháp, công lý và hòa bình vì thế trở thành những chặng đường của một tiến trình hoán cải: bắt đầu từ cá nhân rồi mở rộng thành sự biến đổi của cộng đồng và xã hội. Ngài cũng liên kết những giá trị này với cội nguồn tinh thần và luân lý của châu Âu. Theo bài giảng, châu Âu không chỉ được xây dựng trên nền tảng kinh tế hay chính trị mà còn được hình thành qua đời sống và chứng tá của các Kitô hữu, đặc biệt các đan sĩ và các vị thánh. Truyền thống Kitô giáo đã góp phần hình thành những nguyên tắc như phẩm giá và tính thánh thiêng của sự sống con người, quyền tự do, vai trò của gia đình, sự quan tâm đến người nghèo và người yếu thế, việc đón tiếp người ngoại quốc và kính trọng người cao tuổi. Giáo hội địa phương Metz được mời gọi gìn giữ và truyền lại những di sản ấy cho các thế hệ tương lai.
Một biểu tượng nổi bật trong bài giảng là Nhà thờ Chính tòa Thánh Stêphanô, được gọi là "Lantern, chiếc đèn của Thiên Chúa Nhân Lành" vì có khoảng 6.500 mét vuông kính màu. Các cửa kính cho phép ánh sáng tràn vào, đồng thời kể lại những câu chuyện về đức tin, lòng nhân hậu, lòng thương xót và vẻ đẹp luân lý. Ðặc biệt, những tác phẩm của họa sĩ Do Thái Marc Chagall được đặt trong nhà thờ biến nơi đây thành biểu tượng của đại kết và đối thoại liên tôn. Theo Ðức Thánh cha, ánh sáng Thiên Chúa không xóa bỏ những khác biệt nhưng kết hợp những lịch sử và nền văn hóa khác nhau thành một "bức tranh khảm" hòa bình. Tương lai châu Âu không nằm ở sự đồng nhất, mà ở sự hòa hợp giữa những khác biệt; ngay cả những vết thương của quá khứ cũng có thể trở thành những khe hở để ánh sáng chiếu qua.
Sau cùng, Ðức Thánh cha mời gọi mọi người trong Giáo phận Metz trở thành ngọn hải đăng hy vọng cho nước Pháp, châu Âu và thế giới. Giáo hội phải dùng các cơ cấu và truyền thống của mình để đưa ánh sáng Tin mừng đến với con người, đồng thời trở thành chứng nhân về lòng từ nhân, lòng thương xót, tình yêu, vẻ đẹp và sự hòa giải. Sứ điệp trung tâm của bài giảng là: hòa bình không tự nhiên xuất hiện; nó phải được xây dựng bằng công lý, tha thứ, tình yêu, sự tôn trọng phẩm giá con người và khả năng biến những khác biệt, thậm chí những vết thương lịch sử, thành nguồn sáng cho một tương lai chung.
Cuối thánh lễ, Ðức giám mục Giáo phận Metz đã đại diện chính quyền, mọi người dân và tín hữu địa phương cũng như từ các nước láng giềng cám ơn Ðức Thánh cha đã đến viếng thăm và củng cố quyết tâm tìm kiếm và bảo vệ hòa bình, hòa bình luôn nảy sinh từ con tim, và được Chúa Kitô phục sinh ban và canh tân.
Thánh lễ kết thúc lúc quá 17 giờ 30 và tiếp đó, Ðức Thánh cha đến phi trường Metz lúc 18 giờ 30. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tiễn biệt Ðức Thánh cha theo nghi thức ngoại giao. Máy bay cất cánh khoảng 19 giờ đưa Ðức Thánh cha cùng với đoàn tùy tùng và 80 ký giả các nước về Roma, sau 1 giờ 50 phút bay.
Trong vòng gần một tháng rưỡi nữa, từ ngày 06 đến ngày 17 tháng Mười Một năm 2026, Ðức Thánh cha lại lên đường thực hiện chuyến tông du cuối cùng trong năm 2026, tại ba quốc gia: Uruguay, Argentina và Peru, tổng cộng 12 ngày.