Cố vấn của Tổng Thư ký THÐGM
gửi thông điệp đến Ðại Hội FABC:
"Rôma không thay thế Giáo hội địa phương"
Cố vấn của Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục gửi thông điệp đến Ðại Hội FABC: "Rôma không thay thế Giáo hội địa phương".
Tác giả: Gabriel Abdi Susanto | Chuyển ngữ: Ðức Trần
Jakarta (RVA News 28-07-2026) - Một chức sắc Thượng Hội đồng Giám mục thuộc Tòa Thánh cho biết việc triển khai Thượng Hội đồng về Hiệp hành trao quyền cho các Giáo hội địa phương phân định con đường riêng của mình trong sự hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ. Phát biểu này được đưa ra tại Ðại hội Toàn thể lần thứ XII của Liên Hội đồng Giám mục Á Châu (FABC).
Việc triển khai Thượng Hội đồng về Hiệp hành không phải là để Rôma điều hành các Giáo hội địa phương từ trung tâm, nhưng là nhằm trao quyền để các Giáo hội địa phương phân định con đường riêng của mình trong sự hiệp thông với Giáo hội hoàn vũ. Ðó là thông điệp mà một quan chức của Thượng Hội đồng Giám mục thuộc Tòa Thánh gửi đến các đại biểu tham dự Ðại hội Toàn thể lần thứ 12 của Liên Hội đồng Giám mục Á Châu (FABC).
Cha Giacomo Costa, SJ, Cố vấn của Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục và là một trong những cộng sự chính của tiến trình hiệp hành toàn cầu, đã trình bày thông điệp này trong bài thuyết trình với chủ đề "Những Con Ðường Thực Thi Thượng Hội đồng" (Pathways for the Implementation of the Synod), diễn ra tại Jakarta, vào ngày 24 tháng Bảy vừa rồi.
Phát biểu trước các giám mục và các nhà lãnh đạo Giáo hội đến từ khắp châu Á, cha Costa cho biết giai đoạn tiếp theo của tiến trình hiệp hành không phụ thuộc vào việc Vatican tăng cường chỉ đạo, nhưng vào việc các Giáo hội địa phương ý thức và đảm nhận trách nhiệm phân định cách thức Chúa Thánh Thần đang mời gọi mình sống Tin mừng trong chính bối cảnh của mình.
"Rôma không thay thế trách nhiệm của các Giáo hội địa phương"
Theo ngài, vai trò của Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng là đồng hành, hỗ trợ và cung cấp các nguồn lực cần thiết để các giáo phận tiếp tục hành trình hiệp hành của mình.
Cha Costa đặt nền tảng cho phần trình bày của mình trên một sứ điệp gần đây của Ðức Giáo hoàng Lêô XIV gửi Hồng y đoàn. Theo ngài, đây là chìa khóa để hiểu đúng giai đoạn thực hiện của tiến trình hiệp hành.
Thay vì khởi xướng thêm một chương trình mới trong Giáo hội, Ðức Thánh Cha mời gọi các giám mục "với xác tín" đồng hành với việc thực hiện Thượng Hội đồng trong các Giáo hội được trao phó cho mình, giúp Dân Thiên Chúa ngày càng trưởng thành trong điều ngài gọi là "một cung cách sống Tin mừng ngày càng sâu sắc hơn."
Theo cha Costa, cách nhìn này đánh dấu một sự chuyển hướng quan trọng trong tư duy.
Cha giải thích: "Giai đoạn thực hiện không phải là việc áp dụng các chỉ thị của Vatican như thể đó là những quy định hành chính. Ðúng hơn, đó là giúp mỗi Giáo hội địa phương phân định cách thức Chúa Thánh Thần đang dẫn dắt Dân Chúa trong chính lịch sử, văn hóa và thực tại mục vụ của mình".
Cha Costa nhấn mạnh rằng các văn kiện do Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng ban hành - bao gồm Văn kiện Chung kết của Thượng Hội đồng, các định hướng thực hiện và những hướng dẫn thực hành - không bao giờ được trở thành trọng tâm của mọi nỗ lực trong Giáo hội.
"Trọng tâm đích thực là đời sống và sứ mạng của Giáo hội."
Ngài giải thích rằng các văn bản này được soạn thảo để phục vụ các cộng đoàn địa phương, chứ không nhằm thay thế việc phân định của họ. Vì thế, chúng cần được vận dụng linh hoạt cho phù hợp với hoàn cảnh địa phương, thay vì áp dụng một cách máy móc.
Cha Costa cho biết một trong những thành quả quan trọng nhất của Thượng Hội đồng là khôi phục niềm xác tín rằng Giáo hội địa phương chính là nơi ưu tiên để Tin Mừng được loan báo, đức tin được sống và các môn đệ truyền giáo được đào luyện.
Tuy nhiên, ngài cũng lưu ý rằng việc đề cao vai trò của Giáo hội địa phương không có nghĩa là khuyến khích sự độc lập hay biệt lập.
"Giáo hội là cộng đồng hiệp thông giữa các Giáo hội."
Ngài giải thích rằng các Giáo hội địa phương phát triển nhờ biết học hỏi lẫn nhau thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, đối thoại và nâng đỡ lẫn nhau.
Theo cha Costa, chính vì thế mà tiến trình hiệp hành khuyến khích sự cộng tác thường xuyên giữa các giáo phận, các Hội đồng Giám mục, các tổ chức cấp châu lục và Giáo hội hoàn vũ.
Ngài mô tả mối tương quan này là sự đồng hành, chứ không phải sự giám sát. Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng mong muốn giúp các Giáo hội địa phương cùng nhau suy tư, nhận ra và cử hành những hoa trái mà Chúa Thánh Thần đang thực hiện, đồng thời tiếp tục phân định các ưu tiên mục vụ trong tương lai trong sự hiệp thông với toàn thể Giáo hội.
Bài tham luận của Cha Costa cũng nhấn mạnh vai trò đang được đổi mới của các giám mục trong một Giáo hội hiệp hành. Thay vì chủ yếu thi hành chức năng như những nhà quản trị thực hiện các chỉ thị, các giám mục được mời gọi trở thành những người kiến tạo sự hiệp thông, khuyến khích sự tham gia và tạo ra những không gian để Dân Thiên Chúa cùng nhau phân định hoạt động của Chúa Thánh Thần.
Ðối với các giám mục tham dự Ðại hội FABC - nhiều vị đang phục vụ những cộng đoàn Công giáo thiểu số trong bối cảnh đa dạng về tôn giáo và văn hóa của châu Á - thông điệp này mang một ý nghĩa đặc biệt.
Cha Costa nhận định rằng chính sự đa dạng của châu Á cho thấy không thể có một mô hình mục vụ duy nhất áp dụng cho mọi Giáo hội. Mỗi Giáo hội địa phương được mời gọi khám phá cách thức để tính hiệp hành bén rễ trong hoàn cảnh riêng của mình, đồng thời vẫn duy trì sự hiệp nhất trọn vẹn với Giáo hội hoàn vũ.
Bài trình bày của ngài một lần nữa khẳng định chủ đề xuyên suốt của Ðại hội: tương lai của tiến trình hiệp hành sẽ không được quyết định bởi những cơ cấu mới hay những văn kiện mới, nhưng bởi các Giáo hội địa phương biết mạnh dạn đảm nhận sứ mạng của mình, cùng nhau phân định và sống Tin Mừng trong sự hiệp thông với toàn thể Giáo hội.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Về tác giả
Gabriel Abdi Susanto là một nhà báo kỳ cựu của Indonesia, hiện là thành viên Ban Biên tập ấn bản tiếng Indonesia của Vatican News.