Lời tiên báo của Ðức Hồng y Sako về Trung Ðông:
"Các Kitô hữu sẽ không trở về
nếu văn hóa và luật pháp không thay đổi"
Lời tiên báo của Ðức Hồng y Sako về Trung Ðông: "Các Kitô hữu sẽ không trở về nếu văn hóa và luật pháp không thay đổi".
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Bagdad (RVA News 23-07-2026) - Ðức Hồng y Louis Raphael Sako, nguyên Thượng phụ của Giáo hội Công giáo Canđê ở Irak, đã chia sẻ với AsiaNews về 13 năm lãnh đạo Giáo hội tại Iraq và Iran "một Giáo hội từng chịu bách hại nặng nề".
Ðức Hồng y cho rằng thảm họa do tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) gây ra và việc sắc lệnh công nhận quyền của Thượng phụ bị hủy bỏ là những thời khắc đau đớn nhất. Ngược lại, chuyến tông du của Ðức Giáo hoàng Phanxicô đến Iraq là niềm an ủi lớn lao. Nhìn lại chặng đường đã qua, ngài khẳng định: "Một Giáo hội tử đạo có rất nhiều điều để cống hiến cho Giáo hội hoàn vũ."
Nhìn lại 13 năm đầy thử thách
Trong cuộc phỏng vấn được thực hiện hơn bốn tháng sau khi từ nhiệm, Ðức Hồng y Sako nhắc lại những biến cố đã ghi dấu sâu đậm trong sứ vụ của mình:
- Sự trỗi dậy của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS), kéo theo máu đổ, tàn phá và chết chóc;
- Việc Tổng thống Iraq thu hồi sắc lệnh công nhận thẩm quyền của Thượng phụ, một vết thương mà đến nay vẫn chưa lành;
- Cuộc di cư ồ ạt của các Kitô hữu khiến cộng đồng này tại Iraq chỉ còn khoảng một phần ba so với cách đây hai thập niên;
- Chuyến viếng thăm lịch sử của Ðức Giáo hoàng Phanxicô vào tháng ba năm 2021, khi thế giới vẫn đang chật vật vượt qua đại dịch COVID- 19.
Hiện nay, cuộc sống của Ðức Hồng y Thượng phụ dành cho việc đọc sách, nghiên cứu, cầu nguyện và viết lách. Ngài kể: "Tôi rất thanh thản và bình an. Tôi cầu nguyện với các chủng sinh trong bầu khí gia đình. Nhiều người vẫn đến thăm tôi, và tôi giúp đỡ những ai cần trong khả năng của mình. Ðiều tôi dành nhiều thời gian nhất là viết. Chỉ trong 4 tháng, tôi đã hoàn thành cuốn sách mới bằng tiếng Ả Rập mang tựa đề "Niềm vui của đức tin", sẽ được xuất bản trong những ngày tới. Tôi cũng mở một trang Facebook để chia sẻ những suy niệm ngắn."
Một thế giới bị chia rẽ
Theo Ðức Hồng y Sako, những cuộc chiến đẫm máu tại Trung Ðông bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết và đối thoại giữa Ðông và Tây. Ngài nói:
"Thế giới đang bị chia rẽ. Phương Tây đặt nền tảng trên lợi ích kinh tế, chủ nghĩa thế tục, chủ nghĩa thực dụng và sức mạnh quân sự; vì thế rất khó hiểu được logic của một phương Ðông hoàn toàn khác, nơi tôn giáo không chỉ là một giáo lý mà còn là một hệ tư tưởng chi phối mọi mặt của đời sống." Ngài nói thêm: "Người dân ở đây sẵn sàng hy sinh mạng sống vì lý tưởng, vì đức tin. Chính ở đó người ta hiểu được giá trị của sự tử đạo."
Theo Ðức Hồng y, ngay cả cuộc đối đầu giữa Iran và Hoa Kỳ cũng phản ánh hai cách tư duy hoàn toàn khác nhau. "Chúng ta đang đối diện với một nền văn minh Ba Tư có lịch sử hàng nghìn năm, nơi giáo lý và đức tin tôn giáo hòa quyện với quan niệm về thánh chiến (jihad), về sự hy sinh vì Tổ quốc và tôn giáo." Bởi vậy, khi nói đến Iran, không thể chỉ nhìn dưới góc độ chính trị. "Yếu tố tôn giáo luôn hiện diện, trong khi phương Tây lại thường bỏ qua điều đó. Ở phương Ðông, ưu tiên hàng đầu thường gắn với tôn giáo; còn ở phương Tây, chính trị và lợi ích kinh tế thường được đặt lên trước."
Theo Ðức Hồng y, chính các Kitô hữu có thể trở thành chiếc cầu nối giữa Ðông và Tây, giữa hai nền văn hóa vốn nhiều lần gặp khó khăn trong việc đối thoại và thấu hiểu nhau. "Không thể xây dựng hòa bình bằng vũ khí."
Thảm họa IS và cuộc di cư của các Kitô hữu
Nhìn lại 13 năm lãnh đạo Giáo hội Canđê, Ðức Hồng y Sako cho biết biến cố đau thương nhất là sự trỗi dậy của tổ chức Nhà nước Hồi giáo. "Sự kiện này đã làm tôi vô cùng đau đớn. Ðó chắc chắn là biến cố quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Iraq và của các Kitô hữu." Hàng trăm nghìn người đã phải rời bỏ Mosul và đồng bằng Ninivê.
Dù công cuộc tái thiết đã được tiến hành trong những năm gần đây với sự hỗ trợ của Giáo hội và Chính phủ Iraq, tình trạng thiếu an ninh và bất ổn vẫn khiến lời kêu gọi cộng đồng người Iraq hải ngoại trở về chưa mang lại kết quả. Từ sau cuộc xâm lược Iraq năm 2003 và sự sụp đổ của chế độ Saddam Hussein, số Kitô hữu tại Iraq đã giảm từ khoảng 1,3 triệu người xuống còn chưa đầy 400.000 người.
Ðề cập đến lời hứa của Thủ tướng Iraq về việc tạo điều kiện cho người Kitô hữu hồi hương, Ðức Hồng y Sako nhấn mạnh: "Trước khi nói đến việc trở về, cần phải phân tích nguyên nhân vì sao họ đã phải ra đi."
"Các Kitô hữu sẽ không trở về nếu văn hóa và luật pháp không thay đổi"
Theo Ðức Hồng y Sako, vẫn còn rất nhiều vấn đề căn bản chưa được giải quyết: thiếu môi trường ổn định và an toàn để sinh sống, người dân mất niềm tin vào tương lai, chia rẽ bè phái và tôn giáo lấn át tinh thần công dân và công lý, nhiều tài sản của các Kitô hữu bị IS hoặc các lực lượng dân quân chiếm đoạt nhưng chưa được hoàn trả, tham nhũng lan tràn, các dịch vụ thiết yếu ngày càng xuống cấp.
Ðức Hồng y nói: "Thiếu việc làm, thiếu cơ sở hạ tầng, trường học, bệnh viện và các dịch vụ công." Rồi ngài đưa ra nhận định được xem như một lời cảnh báo: "Các Kitô hữu sẽ không trở về nếu văn hóa và luật pháp không thay đổi; nếu Iraq không xây dựng một Nhà nước dựa trên quyền công dân chứ không phải trên các thành phần tôn giáo, và nếu không tiến hành cải cách pháp luật."
Ðặc biệt, ngài nhấn mạnh sự cần thiết phải sửa đổi các quy định liên quan đến việc Hồi giáo hóa trẻ vị thành niên cũng như việc tước đoạt quyền lợi và tài sản của các Kitô hữu. Theo ngài, làn sóng di cư vẫn chưa dừng lại. "Ðó là những vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết."
Xây dựng Iraq trên nền tảng quyền công dân
Ðức Hồng y Sako cho rằng an ninh, việc làm, dịch vụ công và cuộc chiến chống "nạn tham nhũng mang tính hệ thống" không chỉ là vấn đề của các Kitô hữu mà của toàn thể Iraq. (...)
Những thách đố Giáo hội phải đương đầu
Sau khi tham dự Công nghị Hồng y do Ðức Giáo hoàng Lêô XIV triệu tập vào cuối tháng Sáu vừa qua, Ðức Hồng y Sako chia sẻ suy nghĩ về tương lai của Giáo hội.
Ngài đánh giá cao tiến trình hiệp hành: "Ðối với chúng tôi ở Ðông phương, tinh thần hiệp hành vốn đã tồn tại từ lâu. Thượng Hội đồng là nơi cùng nhau làm việc, cùng nghiên cứu các vấn đề, các thách đố, các ước vọng và cùng nhau đưa ra quyết định." Ðức Hồng y xem đây là một thành quả quan trọng trong triều đại của Ðức Giáo hoàng Phanxicô.
Về Ðức Giáo hoàng Lêô XIV, ngài nhận xét: "Tôi rất trân trọng những bài diễn văn ngắn gọn, súc tích của Người, với ngôn ngữ gần gũi và dễ đi vào lòng người."
Ðức Hồng y Sako nhấn mạnh rằng Ðức Giáo hoàng không chỉ là người đứng đầu một cơ quan của Giáo triều Rôma, nhưng là người cha và mục tử của toàn thể Giáo hội Công giáo. "Tôi hy vọng thông điệp của Người sẽ dành cho toàn thế giới chứ không chỉ cho phương Tây. Sứ vụ của Ðức Giáo hoàng không chỉ hướng đến các Kitô hữu nhưng còn hướng đến mọi người, khi Người kêu gọi hòa bình, sự chung sống, phẩm giá con người và đối thoại với các tôn giáo khác, đặc biệt là Hồi giáo."
"Một Giáo hội tử đạo có nhiều điều để cống hiến"
Trước những thay đổi nhanh chóng của thời đại số, Internet và trí tuệ nhân tạo, Ðức Hồng y Sako cho rằng Giáo hội cần tìm ra những phương thức mới để đáp lại các vấn đề của xã hội hôm nay. Ngài nói: "Cần xây dựng một phong cách đối thoại. Con người ngày nay không muốn bị đối xử như những đối tượng bị điều khiển. Chúng tôi, các giám mục, là những người cha và mục tử; vì thế phải biết lắng nghe và đồng hành với họ bằng tinh thần phụ tử và huynh đệ."
Nói về người kế nhiệm mình là Ðức Thượng phụ Mar Paulus III Nona, Ðức Hồng y Sako cho biết sẽ luôn tôn trọng và kín đáo, không can thiệp vào các quyết định của vị tân Thượng phụ. Ngài nói: "Thời kỳ của tôi đã khép lại; giờ đây là một giai đoạn mới." Mỗi ngày, ngài vẫn cầu nguyện cho Ðức Thượng phụ, các giám mục và đặc biệt là Giáo hội Canđê. "Ðó vẫn là một Giáo hội tử đạo, một Giáo hội có rất nhiều điều để cống hiến cho Giáo hội hoàn vũ về phụng vụ, linh đạo và mục vụ Kinh Thánh, chứ không chỉ trong lãnh vực thần học kinh viện hay triết học."
Sau cùng, Ðức Hồng y Sako bày tỏ niềm hy vọng: "Tôi tin rằng tình hình Iraq sẽ thay đổi theo hướng tốt đẹp hơn; tự do tôn giáo sẽ được bảo đảm đầy đủ và cộng đồng Công giáo Canđê sẽ tiếp tục phát triển. Tôi luôn cầu nguyện cho điều đó.
(Asia News, Religion digital 21-7-2026)