Thủ tướng Công giáo đầu tiên
của Vương quốc Anh sau gần 500 năm
Thủ tướng Công giáo đầu tiên của Vương quốc Anh sau gần 500 năm.
Phúc Nhạc
London (RVA News 22-07-2026) - Kể từ thứ Hai, ngày 20 tháng Bảy năm 2026, Vương quốc Anh đã có một vị Thủ tướng Công giáo đầu tiên sau hơn 500 năm.
Thực vậy, kể từ thập niên 1550, chưa từng có một người Công giáo nào đứng đầu Chính phủ Anh. Vị quân vương Công giáo cuối cùng của nước Anh là Nữ hoàng Mary I, người đã không thành công trong nỗ lực đảo ngược cuộc Cải cách Tin lành do thân phụ bà là Vua Henry VIII khởi xướng.
Giai đoạn gián đoạn kéo dài suốt nhiều thế kỷ ấy dự kiến đã chấm dứt khi ông Andy Burnham chính thức nhậm chức Thủ tướng Anh.
Một thủ tướng Công giáo trong một quốc gia Tin lành
Ký giả Paul Vallely thuộc tạp chí America của dòng Tên ở Mỹ nhận định rằng sau khi Nữ hoàng Mary I qua đời, hoàn cảnh của người Công giáo tại Anh đã xấu đi đáng kể. Trong nhiều thế kỷ tiếp theo, quyền tự do tôn giáo cũng như các quyền dân sự của họ bị hạn chế nghiêm trọng. Cho đến ngày nay, luật pháp Anh vẫn quy định rằng những người "theo tôn giáo của Giáo hoàng" không được quyền kế vị ngai vàng cũng như không được thực thi quyền lực của quân chủ.
Mặc dù ngày nay các viên chức nhà nước không còn phải tuyên thệ bác bỏ giáo lý Công giáo về sự biến đổi bản thể của bánh và rượu thành Mình và Máu Chúa Kitô (Transubstantiation), nước Anh vẫn là một quốc gia mang bản sắc Tin Lành rất rõ nét.
Các thủ tướng tiền nhiệm luôn thận trọng khi nói về đức tin
Theo tác giả, các thủ tướng Anh trước đây đều rất dè dặt trong việc thể hiện niềm tin tôn giáo.
Tony Blair thường xuyên tham dự thánh lễ cùng người vợ và các con theo Công giáo, nhưng chỉ chính thức gia nhập Giáo hội Công giáo sau khi rời số 10 phố Downing.
Trong khi đó, Thủ tướng Boris Johnson, dù đã được rửa tội trong Giáo hội Công giáo, lại được thêm sức trong Giáo hội Anh giáo khi còn đi học và trong nhiều năm sống khá xa rời việc thực hành đức tin.
Chỉ sau này, nhờ những quy định của Giáo luật, ông mới cử hành hôn lễ Công giáo với người vợ thứ ba tại Nhà thờ Chính tòa Westminster.
Một người Công giáo thực hành đức tin không thường xuyên
Andy Burnham kế nhiệm Thủ tướng Keir Starmer, một người tự nhận mình là người vô thần. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình Công giáo. Ba người con của ông đều được gửi học tại các trường Công giáo. Tuy nhiên, trong thời gian là nghị sĩ Quốc hội, ông không phải lúc nào cũng bỏ phiếu phù hợp với giáo huấn của Giáo hội về những vấn đề như phá thai hay hôn nhân đồng giới.
Ông nhiều lần chỉ trích điều mà ông gọi là thái độ "quá khắt khe và đầy phán xét" của Giáo hội đối với những người đồng tính.
Năm 2015, ông còn công khai kêu gọi Ðức Giáo hoàng Phanxicô hãy "đưa Giáo hội bước vào thế kỷ XXI" trong vấn đề hôn nhân đồng giới.
Quan điểm chính trị không hoàn toàn theo khuynh hướng tự do
Tuy nhiên, lập trường chính trị của Burnham cũng không thể được xem hoàn toàn là tự do cấp tiến. Dù phản đối việc siết chặt luật phá thai, nhưng vào năm 2008 ông lại bỏ phiếu ủng hộ việc duy trì quy định buộc các trung tâm hỗ trợ sinh sản phải cân nhắc "sự cần thiết của vai trò người cha" trước khi thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.
Quy định này trên thực tế đã hạn chế khả năng tiếp cận phương pháp hỗ trợ sinh sản đối với các cặp đồng tính nữ.
Burnham cũng bày tỏ nhiều nghi ngại đối với dự luật về trợ tử (assisted dying) được trình lên Hạ viện Anh vào năm ngoái. Ðiều đáng chú ý là ông không phản đối dự luật bằng các lập luận bảo vệ sự sống theo quan điểm Công giáo, mà cho rằng việc hợp pháp hóa trợ tử là không thích hợp trong bối cảnh các cơ sở chăm sóc giảm nhẹ (hospices) vẫn đang thiếu kinh phí nghiêm trọng.
Ông chưa bao giờ từ bỏ hoàn toàn đức tin Công giáo
Vì thế, theo tác giả, khó có thể kết luận rằng Burnham là một người Công giáo đã hoàn toàn từ bỏ đức tin của mình. Tháng trước, khi tuyên thệ nhậm chức sau khi tái đắc cử vào Quốc hội, ông đã chọn Bản Kinh Thánh Jerusalem (Jerusalem Bible) để đặt tay tuyên thệ.
Ðây là bản dịch Kinh Thánh đặc biệt được nhiều nghị sĩ Công giáo tại Anh sử dụng. Burnham thừa nhận rằng ông chỉ tham dự thánh lễ thỉnh thoảng, đồng thời tự nhận mình "không phải là người quá sùng đạo." Tuy nhiên, ông khẳng định gia đình mình vẫn là người Công giáo.
Ông còn nhắc lại một câu nói quen thuộc của mẹ mình bằng phương ngữ Scouse đặc trưng của thành phố Liverpool: "Chúng tôi không liếm các bậc cấp bàn thờ." Ðây là một thành ngữ địa phương có nghĩa là: "Chúng tôi không phô trương hay quá hình thức trong việc thực hành đức tin."
Thuật ngữ Scouse vừa chỉ phương ngữ địa phương vừa chỉ nét văn hóa đặc trưng của thành phố Liverpool, nơi đã đón nhận hàng trăm nghìn người Công giáo gốc Ireland nhập cư trong thế kỷ XIX và Giáo hội.
Cho đến ngày nay, một bộ phận lớn dân cư trong vùng vẫn có nguồn gốc Ireland, và đức tin Công giáo vẫn là một thành phần quan trọng trong bản sắc văn hóa của Liverpool.
Giáo huấn xã hội Công giáo - nền tảng tư tưởng chính trị của Andy Burnham
Ðiều đáng chú ý là ngay từ năm 2015, Andy Burnham đã từng khẳng định: "Giáo huấn xã hội Công giáo là nền tảng cho tư tưởng chính trị của tôi." Ðược nuôi dưỡng trong tinh thần Giáo huấn xã hội Công giáo
Ngay từ nhỏ, Burnham đã được giáo dục trong tinh thần của Học thuyết Xã hội Công giáo. Khi còn là một cậu bé giúp lễ, cậu cùng các anh em của mình luôn cố gắng giành được nhiệm vụ được xem là "đáng mơ ước" nhất: cầm đĩa hứng Mình Thánh (paten) cho các tín hữu khi lên rước lễ. Thế nhưng, có một công việc khác còn để lại dấu ấn sâu sắc hơn nhiều trong tâm hồn cậu. Burnham được giao nhiệm vụ phụ trách việc ghi âm các bài giảng của Ðức Tổng Giám mục Derek Worlock. Những bài giảng này sau đó được sao chép và gửi đến các giáo xứ trong Tổng giáo phận vào những Chúa nhật đã định.
Ðó là thời kỳ cuộc cải cách kinh tế của Thủ tướng Margaret Thatcher đang tạo ra những tác động hết sức nặng nề đối với các cộng đồng lao động. Các ngành công nghiệp nặng ở miền Bắc nước Anh lần lượt đóng cửa, trong khi cuộc đối đầu giữa Chính phủ và Liên đoàn Công nhân Mỏ Quốc gia (National Union of Mineworkers) trở thành một trong những cuộc xung đột gay gắt nhất trong lịch sử phong trào công nhân Anh. (...)
Kết luận của bài báo
Bài viết của Paul Vallely không chỉ giới thiệu sự kiện lịch sử khi Andy Burnham trở thành vị Thủ tướng Công giáo đầu tiên của Vương quốc Anh sau gần năm thế kỷ, mà còn cho thấy một góc nhìn sâu sắc hơn: Mặc dù Burnham không phải là một người Công giáo thực hành đạo một cách nghiêm ngặt và nhiều quan điểm của ông không hoàn toàn phù hợp với giáo huấn của Giáo hội về các vấn đề luân lý, nhưng nền tảng tư tưởng chính trị của ông vẫn chịu ảnh hưởng rõ rệt từ Học thuyết Xã hội Công giáo.
Các giá trị như phẩm giá con người, công ích, tình liên đới, nguyên tắc bổ trợ, sự quan tâm đến người nghèo và những cộng đồng bị gạt ra bên lề xã hội đã trở thành những trụ cột trong chương trình hành động chính trị mà ông theo đuổi. Theo tác giả, chính những giá trị ấy có thể sẽ góp phần định hình một phong cách lãnh đạo mới của nước Anh trong những năm tới.
(America Magazine - Ngày 18/7/2026)