Tại sao các Hồng y trên 80 tuổi
không còn quyền bầu Giáo hoàng?
Tại sao các Hồng y trên 80 tuổi không còn quyền bầu Giáo hoàng?
Trong các bản tin về Giáo hội, đôi khi chúng ta thấy thông tin một vị Hồng y vừa bước sang tuổi 80 và từ đó không còn quyền tham gia bầu chọn Giáo hoàng trong mật nghị. Ðây là quy định quen thuộc ngày nay, nhưng thực tế chỉ được thiết lập sau Công đồng Vaticanô II.
Trước Công đồng Vaticanô II: chưa có giới hạn tuổi
Trước Công đồng Vaticanô II, Giáo hội chưa có quy định chung về độ tuổi tối đa đối với các Hồng y tham gia bầu Giáo hoàng.
Sau Công đồng, Ðức Thánh Giáo hoàng Phaolô VI nhận thấy tuổi tác cao có thể ảnh hưởng đến khả năng đảm nhận những trách vụ đặc biệt quan trọng của các Hồng y, nhất là trong thời gian Tòa Thánh trống ngôi.
Ngài nhấn mạnh rằng sứ vụ của các Hồng y bao hàm những trách nhiệm "đặc biệt nặng nề và tế nhị", cả trong việc cộng tác với Ðức Giáo hoàng lẫn trong việc phục vụ Giáo hội hoàn vũ khi Tông Tòa khuyết vị. Vì thế, vì lợi ích cao cả của Giáo hội, năm 1970, Ðức Phaolô VI đã ban hành những quy định mới về giới hạn tuổi và việc từ nhiệm của các Hồng y, tương tự như những quy định đã áp dụng cho các linh mục và giám mục.
Các quy định về tuổi đối với Hồng y
Trong Tông thư Ingravescentem aetatem (1970), Ðức Phaolô VI quy định:
Khi tròn 75 tuổi, các Hồng y đang đứng đầu các cơ quan của Giáo triều Rôma phải đệ đơn từ nhiệm. Ðức Giáo hoàng sẽ quyết định chấp nhận hay không.
Khi tròn 80 tuổi, các Hồng y đương nhiên mất quyền tham gia và bỏ phiếu trong Mật nghị Hồng y bầu Giáo hoàng.
Ðồng thời, các ngài cũng không còn là thành viên của các Bộ, cơ quan thường trực của Tòa Thánh và Quốc gia Thành Vatican.
Khác với việc từ nhiệm ở tuổi 75, các quy định liên quan đến tuổi 80 tự động có hiệu lực, không cần Ðức Giáo hoàng chấp thuận.
Tuy nhiên, các Hồng y trên 80 tuổi vẫn là thành viên của Hồng y đoàn. Các ngài vẫn có thể tham dự các Phiên họp chung (General Congregations) trước Mật nghị cũng như các Công nghị Hồng y (Consistory).
Luật Giáo hội có thay đổi gì không?
Qua nhiều lần sửa đổi luật sau này - như Bộ Giáo luật 1983, Tông hiến Universi Dominici Gregis (1996), Tông hiến Praedicate Evangelium (2022), hay các cập nhật về Quy chế nhân sự Giáo triều Rôma dưới thời Ðức Giáo hoàng Lêô XIV - giới hạn 75 tuổi và 80 tuổi vẫn được giữ nguyên.
Ðiểm thay đổi quan trọng là: ngày nay, một Hồng y được quyền bỏ phiếu nếu chưa tròn 80 tuổi vào thời điểm Ðức Giáo hoàng qua đời, thay vì tính đến ngày khai mạc Mật nghị như quy định trước đây.
Còn các Giám mục và Linh mục thì sao?
Quy định về tuổi bỏ phiếu trong Mật nghị không áp dụng đối với các Giám mục và Linh mục.
Tuy nhiên, các ngài cũng có những quy định liên quan đến tuổi tác.
Năm 1966, trong Tự sắc Ecclesiae Sanctae, Ðức Phaolô VI quy định:
Các Giám mục giáo phận, Giám mục phó và Giám mục phụ tá khi đủ 75 tuổi phải đệ đơn từ nhiệm lên Ðức Giáo hoàng.
Việc từ nhiệm này không tự động có hiệu lực; Ðức Giáo hoàng có thể chấp thuận hoặc yêu cầu tiếp tục phục vụ thêm một thời gian. Quy định này cũng áp dụng đối với các Hồng y đang coi sóc một giáo phận.
Những quy định trên sau đó được xác nhận trong Bộ Giáo luật năm 1983 của Giáo hội Latinh.
Tháng 11 năm 2025, Ðức Giáo hoàng Lêô XIV tái khẳng định rằng việc kết thúc sứ vụ quản trị giáo phận ở tuổi 75 là điều thích hợp. Ngài nói:
"Việc tôn trọng quy định kết thúc sứ vụ của các Ðấng Bản quyền giáo phận ở tuổi 75 là điều tốt đẹp; chỉ trong trường hợp các Hồng y mới có thể cân nhắc việc tiếp tục sứ vụ, có thể thêm khoảng hai năm."
Ðối với các cha sở, khi đủ 75 tuổi, các ngài cũng được yêu cầu (nhưng không buộc) đệ đơn từ nhiệm lên Giám mục giáo phận. Việc chấp thuận hay không hoàn toàn thuộc quyền quyết định của Giám mục.
Việc từ nhiệm chỉ liên quan đến chức vụ quản trị giáo phận hoặc giáo xứ, không có nghĩa là chấm dứt mọi hoạt động mục vụ. Trên thực tế, nhiều Giám mục và linh mục sau khi nghỉ nhiệm vẫn tiếp tục phục vụ Giáo hội trong nhiều công việc mục vụ quý giá, tùy theo sức khỏe và khả năng của mình.
Các Giáo hội Công giáo Ðông phương
Các Giáo hội Công giáo Ðông phương tự quản (sui iuris) có hệ thống luật riêng, chủ yếu là Bộ Giáo luật các Giáo hội Ðông phương.
Nhìn chung, các quy định về tuổi khá tương đồng với Giáo hội Latinh.
Tuy nhiên, các Thượng phụ và Tổng Giám mục Trưởng không phải đệ đơn từ nhiệm khi đủ 75 tuổi.
Các vị này cũng được miễn trừ khỏi quy định giới hạn 80 tuổi đối với quyền biểu quyết trong Thượng Hội đồng Giám mục của các Giáo hội Thượng phụ và Tổng Giám mục Trưởng - nơi bầu chọn các Thượng phụ và các ứng viên cho các tòa Giám mục còn trống.
Một quy định phản ánh sự khôn ngoan mục vụ
Các quy định được ban hành sau Công đồng Vaticanô II nhìn nhận rằng tuổi tác và những giới hạn của sức khỏe cần được cân nhắc trong việc thi hành các trách vụ quan trọng của Giáo hội.
Ngày nay, nhờ sự phát triển của y học, nhiều Hồng y vẫn sống khỏe mạnh sau tuổi 80. Tuy nhiên, như Ðức Thánh Giáo hoàng Phaolô VI đã nhận định, dù phẩm giá con người không hề suy giảm vì tuổi tác hay bệnh tật, khả năng đảm nhận một số trách vụ đặc thù có thể bị ảnh hưởng.
Vì thế, giới hạn 80 tuổi đối với quyền tham gia Mật nghị Hồng y được áp dụng thống nhất. Trong khi đó, đối với việc từ nhiệm của các Giám mục và linh mục, luật hiện hành vẫn dành cho Ðức Giáo hoàng hoặc Giám mục giáo phận quyền xem xét từng trường hợp cụ thể để quyết định chấp thuận hay không.
(Nguồn: Sưu tầm từ Intenet)