Ðại diện Tòa Thánh
tại Liên Hiệp Quốc ở Genève tuyên bố:
"Tiến bộ công nghệ phải phục vụ toàn thể nhân loại"
Ðại diện Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc ở Genève tuyên bố: "Tiến bộ công nghệ phải phục vụ toàn thể nhân loại".
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Genève (RVA News 10-07-2026) - Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh tại Liên Hiệp Quốc, ở Genève, Ðức Tổng giám mục Ettore Balestrero, kêu gọi việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) một cách có trách nhiệm và minh bạch nhằm bảo vệ phẩm giá con người.
Trong bài tham luận ngày 07 tháng Bảy năm 2026, Ðức Tổng giám mục Balestrero khẳng định rằng: "Nhu cầu xây dựng một cơ chế quản trị vững chắc không có nghĩa là áp đặt những giới hạn đối với trí tuệ nhân tạo chỉ vì chính nó. Trái lại, đó là điều kiện tiên quyết để bảo đảm rằng tiến bộ công nghệ được định hướng một cách có ý nghĩa tới một chân trời rộng lớn hơn, nhằm phục vụ toàn thể nhân loại, trong sự tôn trọng phẩm giá bất khả xâm phạm của mỗi con người - quà tặng của Thiên Chúa - cũng như công ích." Ðây là cuộc đối thoại toàn cầu đầu tiên về quản trị trí tuệ nhân tạo, với mục tiêu thúc đẩy các cuộc thảo luận "cởi mở, minh bạch và bao trùm" về chủ đề này.
Ðức Tổng giám mục Balestrero nhắc lại rằng chính Ðức Giáo hoàng Lêô XIV, trong Thông điệp Magnifica Humanitas, đã kêu gọi một cuộc đối thoại mang tính xây dựng trước "sự biến đổi mang tính thời đại đang tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống", đòi hỏi "một phản ứng chính trị tương xứng với tầm vóc của nó."
Theo vị đại diện Tòa Thánh: "Một nền quản trị tốt đòi hỏi việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm, không được phép chuyển giao hay phó mặc trách nhiệm cho một thuật toán." Vì thế, "Mọi quyết định quan trọng do một hệ thống tự động đưa ra đều phải chịu sự giám sát của con người."
Ðức Tổng giám mục Balestrero cũng nhắc lại những định hướng được trình bày trong văn kiện Antiqua et Nova - bản Ghi chú về mối tương quan giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, do Bộ Giáo lý Ðức tin và Bộ Văn hóa và Giáo dục công bố vào tháng Giêng năm 2025. Theo văn kiện này: "Tốc độ và hiệu quả không bao giờ được dùng làm lý do biện minh khi kết quả có thể tác động đến mạng sống con người."
Ðức Tổng giám mục nói thêm rằng: "Vì chỉ con người mới là chủ thể của trách nhiệm luân lý đầy đủ, chứ không phải các hệ thống nhân tạo, nên nếu AI được sử dụng để bảo vệ phẩm giá con người và thực sự phục vụ công ích, thì trách nhiệm đối với việc sử dụng AI phải luôn thuộc về những người đưa ra quyết định, và trách nhiệm ấy phải được duy trì trong mọi giai đoạn."
Không để công nghệ tập trung trong tay một vài tập đoàn đa quốc gia
Ðức Tổng giám mục Balestrero nhấn mạnh rằng việc quản trị AI đòi hỏi: "Trí tuệ nhân tạo phải được sử dụng một cách minh bạch và phải bảo đảm khả năng truy xuất trách nhiệm." Ðây cũng là một nguyên tắc được nêu rõ trong Thông điệp Magnifica Humanitas. Do tính chất thiếu minh bạch của nhiều quy trình ra quyết định tự động, theo ngài, cần phải bảo đảm sự rõ ràng trong mọi giai đoạn của vòng đời phát triển AI, từ những người thiết kế cho đến các đơn vị triển khai ứng dụng. Ðồng thời, ngài khẳng định tầm quan trọng của việc: "Phát triển các hình thức hợp tác tôn trọng các cấp độ khác nhau của cộng đồng quốc tế, đồng thời tạo điều kiện cho một tiến trình phân định chung trong việc xây dựng các khuôn khổ quản trị thống nhất và bảo đảm trách nhiệm chung vì công ích."
Sau cùng, Quan sát viên Thường trực của Tòa Thánh cảnh báo rằng việc công nghệ tập trung trong tay một số ít tập đoàn đa quốc gia hùng mạnh: "Có thể làm gia tăng đáng kể những tác động tiêu cực của AI, đặc biệt trong bối cảnh thiếu vắng các khuôn khổ đạo đức rõ ràng và các thể chế đủ khả năng đối diện với những thách thức này."
(Vatican News 8-7-2026)