Ðức Giáo hoàng Lêô XIV
ban hành Quy chế mới
cho Ủy ban Bảo vệ Trẻ vị thành niên
Ðức Giáo hoàng Lêô XIV chấm dứt thời kỳ mơ hồ trước đây bằng cách ban hành Quy chế mới cho Ủy ban Bảo vệ Trẻ vị thành niên.
G. Trần Ðức Anh, O.P.
Vatican (RVA News 16-06-2026) - Hôm 13 tháng Sáu năm 2026, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã ban hành phúc chiếu xác nhận Quy chế mới của Ủy ban Tòa Thánh về Bảo vệ Trẻ vị thành niên.
Văn kiện này, được Ðức Hồng y Quốc vụ khanh Pietro Parolin đồng ký, có hiệu lực ngay lập tức và sẽ được áp dụng thử nghiệm trong thời gian ba năm.
Sau thời gian đó, Ủy ban sẽ trình lên Ðức Giáo hoàng bản văn cuối cùng để phê chuẩn chính thức.
Mười một năm sau phiên bản đầu tiên được thông qua năm 2015, dựa trên Thủ bút (Chirografo) của Ðức Giáo hoàng Phanxicô khi thành lập cơ quan này vào tháng Ba năm 2014, cơ cấu mới đã khôi phục sự rõ ràng về mặt pháp lý mà từ lâu nhiều người cho là vô cùng cần thiết.
Những tranh cãi kéo dài
Trong những năm qua, Ủy ban đã nhiều lần trở thành tâm điểm của các cuộc tranh cãi gay gắt. Một mặt là việc bổ nhiệm một số nhân vật gây tranh cãi; mặt khác là tình trạng thiếu minh bạch về mặt pháp lý.
Trường hợp nổi tiếng nhất là linh mục Dòng Tên Hans Zollner, người Ðức, từng được xem như biểu tượng của cuộc chiến chống lạm dụng tình dục trong Giáo hội. Tuy nhiên, cha bị chỉ trích vì không có phản ứng thích đáng trước các tố cáo của những nạn nhân được cho là của cha Marko Ivan Rupnik, cũng là một tu sĩ Dòng Tên.
Sau khi trang mạng Silere non possum ở Ý công bố bức thư của một nữ tu gửi cho cha Zollner, cha đã từ chức khỏi Ủy ban Tòa Thánh với lý do là cơ quan này không đủ tính độc lập.
Tác giả bài báo nhận định rằng đây không phải là chức năng của Ủy ban, đồng thời phê phán rằng các thành viên như linh mục Zollner "nói nhiều nhưng làm ít".
Mâu thuẫn giữa các văn kiện pháp lý
Theo bài báo, nhiều bất cập nảy sinh do những điểm mơ hồ trong triều đại Ðức Giáo hoàng Phanxicô.
Năm 2015, Ðức Phanxicô mô tả Ủy ban là: "Một cơ quan tự trị liên kết với Tòa Thánh và có tư cách pháp nhân công." Nhưng đến năm 2022, trong Tông hiến Praedicate Evangelium, cải tổ Giáo triều, điều 78 lại quy định rằng Ủy ban được đặt trong Bộ Giáo lý Ðức tin.
Như vậy, Quy chế năm 2015 và Tông hiến năm 2022 đã tạo ra sự mâu thuẫn: một bên xem Ủy ban là một thực thể độc lập, còn bên kia coi đây là cơ quan nằm trong một Bộ của Giáo triều Rôma.
Ðược đặt rõ ràng trong Bộ Giáo lý Ðức tin
Nay Ðức Thánh cha Lêô XIV đã giải quyết điểm bất nhất này. Ðiều 1 của Quy chế mới quy định: "Ủy ban được thiết lập bên trong Bộ Giáo lý Ðức tin và cộng tác với Bộ này." Ðiều 3 mới bổ sung quy định cụ thể về sự hợp tác đó:
- Chủ tịch hoặc thư ký của Ủy ban là thành viên của Bộ Giáo lý Ðức tin trong nhiệm kỳ của mình.
- Tổng trưởng Bộ Giáo lý Ðức tin có thể cử quan sát viên tham dự các phiên họp toàn thể của Ủy ban.
Hai bên trao đổi thông tin trong việc soạn thảo báo cáo thường niên, chuẩn bị các chuyến thăm ad limina của các giám mục và tổ chức các chương trình đào tạo.
Qua đó, Ủy ban được tích hợp rõ ràng vào hoạt động của Bộ Giáo lý Ðức tin.
Vai trò ngày càng lớn của Quốc vụ khanh Tòa Thánh
Một thay đổi quan trọng khác là sự xuất hiện thường xuyên của Quốc vụ khanh Tòa Thánh trong Quy chế mới.
Trong khi Quy chế năm 2015 hoàn toàn không đề cập đến cơ quan này, nay Quốc vụ khanh có vai trò trong nhiều lĩnh vực:
- Phải chấp thuận việc bổ nhiệm thành viên Ủy ban.
- Phải cho phép Chủ tịch đề xuất các hình thức hợp tác với các cơ quan Giáo triều khác.
- Ðược tham khảo ý kiến trước khi Báo cáo thường niên được công bố.
- Ðược thông báo khi một thành viên không còn khả năng hoàn thành nhiệm vụ.
Báo cáo thường niên chịu sự kiểm soát
Lần đầu tiên, Quy chế quy định chi tiết về Báo cáo thường niên liên quan đến các chính sách bảo vệ trẻ vị thành niên.
Báo cáo chỉ được công bố khi:
1. Có sự đồng ý của Ðức Giáo hoàng.
2. Ðã tham khảo ý kiến Quốc vụ khanh Tòa Thánh.
Theo tác giả bài báo, điều này cho thấy công cụ nhằm minh bạch hóa hoạt động của Giáo hội trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em cũng đồng thời chịu sự kiểm soát nhất định trước khi được phổ biến rộng rãi.
Những gì thay đổi và những gì vẫn giữ nguyên
Quy chế mới chi tiết hơn rất nhiều so với bản năm 2015:
- Thành lập Hội đồng Ðiều hành thường trực.
- Thiết lập mạng lưới cố vấn khu vực.
- Phân biệt các nhóm công tác theo khu vực và theo chuyên đề nghiên cứu.
- Tăng số thành viên từ 18 lên 23 người.
- Kéo dài nhiệm kỳ từ 3 lên 5 năm.
- Ðưa vào kế hoạch chiến lược 5 năm.
- Quy định cụ thể các nhiệm vụ như xây dựng hướng dẫn, hệ thống tiếp nhận tố cáo, trung tâm hỗ trợ và đồng hành với nạn nhân.
Tuy nhiên, chức năng cốt lõi của Ủy ban vẫn không thay đổi: đây vẫn là một cơ quan tư vấn.
Khi phát hiện các vi phạm lặp đi lặp lại hoặc những thiếu sót nghiêm trọng trong hệ thống tiếp nhận tố cáo tại các địa phương, Ủy ban chỉ có thể trình bày đánh giá và khuyến nghị lên các Bộ có thẩm quyền chứ không có quyền xử lý trực tiếp.
Quy chế hiện tại sẽ được áp dụng thử nghiệm trong ba năm. Sau thời gian đó, Ủy ban sẽ trình lên Ðức Giáo hoàng những sửa đổi cần thiết để phê chuẩn bản Quy chế chính thức, theo thủ tục mới với sự phối hợp của Bộ Giáo lý Ðức tin và tham vấn Quốc vụ khanh Tòa Thánh.
(Silere non possum 14-6-2026)