Ðức Thánh cha viếng thăm mục vụ
tại Giáo phận Acerra, nam Ý
Ðức Thánh cha viếng thăm mục vụ tại Giáo phận Acerra, nam Ý.
G. Trần Ðức Anh, O.P. | RVA
Acerra (RVA News 24-05-2026) - Sáng ngày 23 tháng Năm năm 2026, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã viếng thăm mục vụ tại Acerra, nam Ý, quen được gọi là Terra dei fuochi, Ðất Lửa, để tái khẳng định tình liên đới với các nạn nhân tại đây cũng như gia tăng ý thức nơi quần chúng về nghĩa vụ bảo vệ môi trường.
Ðất Lửa là thành ngữ được dùng từ những năm 2000 để chỉ một vùng rộng lớn, khoảng 1,076 cây số vuông, hiện có gần ba triệu dân cư ở miền Campania, nam Ý, nơi có nhiều địa điểm được dùng để chôn vùi bất hợp pháp những đồ phế thải độc hại, gây bệnh tật cho dân chúng, đặc biệt là các bệnh ung thư, nhất là ung thư máu.
Trong ba tiếng đồng hồ viếng thăm, Ðức Thánh cha đã có hai hoạt động chính là gặp gỡ cộng đồng Giáo phận Acerra ở nhà thờ chính tòa và sau đó gặp gỡ dân chúng địa phương ở Quảng trường Calipari.
Lúc 8 giờ sáng, Ðức Thánh cha đã đáp trực thăng từ Vatican bay tới Acerra. Cùng đi với Ðức Thánh cha, có Ðức Tổng giám mục Rudelli, Phụ tá Quốc Vụ khanh, tương đương với Bộ trưởng Nội vụ của Tòa Thánh, Ðức Tổng giám mục Rajic, Chủ tịch Phủ Giáo hoàng, hai linh mục thư ký cùng với ba linh mục khác.
Sau 45 phút bay, vượt qua 220 cây số, Ðức Thánh cha và đoàn tùy tùng đã tới Acerra và được Ðức cha Antonio Di Donna, Giám mục sở tại cùng với các đại diện chính quyền và một số trẻ em tiếp đón. Liền đó, ngài đến Nhà thờ Chính tòa Giáo phận Acerra.
Gặp gỡ tại Nhà thờ Chính tòa
Hiện diện trong thánh đường, có các giám mục thuộc 25 giáo phận ở miền Campania, đông đảo các linh mục, tu sĩ nam nữ, đặc biệt là gia đình của các nạn nhân của nạn ô nhiễm môi trường.
Phát biểu của Ðức giám mục Giáo phận Acerra
Trong phát biểu chào mừng Ðức Thánh cha, Ðức cha Antonio Di Donna thay mặt các giám mục vùng Campania và cộng đoàn Giáo hội tại đây tỏ niềm vui và lòng biết ơn vì chuyến viếng thăm của Ðức Thánh cha đến vùng Terra dei fuochi - khu vực bị ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nằm giữa Napoli và Caserta với khoảng ba triệu dân sinh sống.
Ðức cha nhắc rằng chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 11 năm Thông điệp Laudato sì của Ðức Giáo hoàng Phanxicô về việc chăm sóc "ngôi nhà chung". Ngài xem đây là cơ hội để nhìn lại bi kịch môi trường kéo dài hàng chục năm tại miền này và xin Thiên Chúa tha thứ cho những tổn hại con người đã gây ra cho thiên nhiên cũng như cho chính cộng đồng mình.
Ðức cha nhắc lại rằng cuộc khủng hoảng môi trường ở miền này bắt đầu từ thập niên 1980, khi nhiều doanh nghiệp ở miền Bắc Ý tìm cách xử lý rác thải độc hại bằng cách vận chuyển hàng trăm nghìn tấn chất thải đến khu vực này. Hoạt động đó mang lại lợi nhuận lớn cho giới công nghiệp tham nhũng và các tổ chức tội phạm. Ðồng thời, nhiều doanh nghiệp nhỏ hoạt động bất hợp pháp cũng đốt rác độc hại trên các cánh đồng, tạo nên hình ảnh Terra dei fuochi - "Vùng đất của những đám cháy". Tiếng tăm tiêu cực này khiến nền kinh tế nông nghiệp địa phương suy sụp vì nông sản khó tiêu thụ.
Ðức cha lên án việc con người biến "ngôi nhà chung" thành nơi kiếm lợi nhuận bất chấp hậu quả. Acerra còn phải gánh thêm áp lực vì là nơi đặt lò đốt rác duy nhất của vùng Campania. Chính sự cộng dồn của nhiều nguồn ô nhiễm đã biến thành phố này thành biểu tượng cho những vùng ngoại vi bị hy sinh vì lợi ích của nơi khác. Ngài nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng của ô nhiễm đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên mắc bệnh ung thư. Trong 30 năm qua, riêng Acerra đã có khoảng 150 trẻ em và thanh niên qua đời vì các bệnh liên quan đến ô nhiễm môi trường. Viện Y tế Quốc gia Ý cũng xác nhận có mối liên hệ giữa ô nhiễm và tỷ lệ tử vong trẻ em cao bất thường. Nhiều gia đình hiện diện trong buổi gặp gỡ vẫn đang mang nỗi đau mất con hoặc tiếp tục chăm sóc con em bị bệnh.
Ban đầu, phản ứng của các cơ quan nhà nước yếu ớt và chậm chạp. Vì vậy, người dân, đặc biệt là các gia đình nạn nhân, các bác sĩ và tổ chức môi trường, đã đứng lên đấu tranh dù phải chịu nhiều áp lực và chỉ trích. Năm ngoái, 2025, Tòa án Nhân quyền châu Âu xác nhận nhà nước Ý đã không hành động hiệu quả để ngăn chặn thảm họa này từ những năm 1990, buộc chính phủ phải có các biện pháp cụ thể hơn.
Vai trò của Giáo hội
Ðức cha nhấn mạnh vai trò quan trọng của Giáo hội trong việc lắng nghe "tiếng kêu của trái đất và người nghèo". Theo tinh thần Thông điệp Laudato sì, khủng hoảng môi trường luôn gắn liền với khủng hoảng xã hội và y tế. Các giáo phận địa phương đã đẩy mạnh giáo dục về bảo vệ môi trường, đối thoại với chính quyền và lên tiếng trước bất công. Ngài khẳng định việc chăm sóc thiên nhiên không chỉ là vấn đề xã hội mà là một phần của đức tin Kitô giáo và việc loan báo Tin mừng.
Sau cùng, Ðức cha Antonio Di Donna xin Ðức Thánh cha củng cố niềm tin và lòng can đảm cho người dân, an ủi các gia đình mất con vì ô nhiễm và thúc đẩy cả Giáo hội lẫn xã hội mạnh dạn hơn trong việc bảo vệ môi trường và công lý.
Diễn từ của Ðức Thánh cha
Về phần Ðức Thánh cha, lên tiếng sau lời chào mừng của Ðức giám mục ở tại, Ðức Thánh cha đặc biệt nhắc đến nỗi đau và hy vọng của vùng Terra dei fuochi ở miền Nam nước Ý - nơi chịu hậu quả nặng nề từ ô nhiễm môi trường do các hoạt động phi pháp và sự thờ ơ với lợi ích chung. Ngài nhắc lại rằng Ðức Giáo hoàng Phanxicô từng mong muốn đến thăm vùng đất này và sứ điệp của Thông điệp Laudato sì đã trở thành nguồn cảm hứng lớn cho Giáo hội địa phương trong việc bảo vệ môi trường và con người.
Trước tiên, Ðức Thánh cha bày tỏ sự gần gũi với các gia đình đã mất người thân vì ô nhiễm môi trường. Ngài lên án những cá nhân và tổ chức vô lương tâm đã đầu độc thiên nhiên và xã hội trong thời gian dài mà không bị trừng phạt. Tuy nhiên, ngài cũng ca ngợi những người đã đáp lại cái ác bằng điều thiện, đặc biệt là Giáo hội địa phương, nơi đã dũng cảm lên tiếng tố cáo bất công và nuôi dưỡng hy vọng cho dân chúng.
Ðể soi sáng cho sứ mạng này, Ðức Thánh cha nhắc đến thị kiến của ngôn sứ Êdêkien về cánh đồng đầy xương khô trong Kinh thánh. Hình ảnh đó tượng trưng cho sự chết chóc và hoang tàn mà con người gây ra cho môi trường và cộng đồng. Vùng đất Campania từng nổi tiếng màu mỡ và giàu văn hóa, nhưng nay bị tàn phá vì ô nhiễm, tham nhũng và tội phạm. Trước thực trạng ấy, con người có thể chọn thái độ thờ ơ hoặc trách nhiệm. Ðức Thánh cha khẳng định người dân nơi đây đã chọn con đường trách nhiệm và công lý. Ðức Thánh cha nhấn mạnh rằng Thiên Chúa luôn đặt ra những câu hỏi mới cho con người: liệu "những bộ xương khô" ấy có thể sống lại không? Ðây là lời mời gọi mọi người tin rằng sự sống có thể chiến thắng sự chết. Dù bất công và tội ác dường như đang thống trị, Thiên Chúa vẫn có thể biến đau thương thành hy vọng và làm cho "sa mạc nở hoa". Theo ngài, cuộc gặp gỡ hôm nay chính là lời đáp trả niềm tin vào sức mạnh của Lời Chúa.
Ðức Thánh cha cũng nhắc đến Thông điệp Laudato sì, trong đó Ðức Phanxicô vừa lên án "nền văn hóa sự chết", vừa khẳng định rằng một nhân loại mới đang âm thầm xuất hiện giữa xã hội công nghệ hiện đại. Ðó là những con người cùng nhau xây dựng công lý xã hội và môi trường. Ðức Thánh cha kêu gọi cộng đoàn Kitô hữu trở thành "sự kháng cự bền bỉ" trước cái ác, bằng cách sống Tin mừng, giáo dục thế hệ trẻ, hợp tác với nhau và quan tâm đến công ích.
Tiếp tục hình ảnh ngôn sứ Êdêkien, Ðức Thánh cha giải thích rằng phép lạ hồi sinh không diễn ra ngay lập tức. Những bộ xương trước tiên được kết nối lại, rồi mới có da thịt và cuối cùng mới nhận được thần khí. Ðiều đó cho thấy công cuộc tái thiết xã hội và môi trường cần sự kiên trì, niềm tin và nỗ lực liên tục. Nếu dừng lại giữa chừng, con người sẽ quay về tình trạng cũ.
Ðức Thánh cha Lêô XIV cầu xin Chúa Thánh Thần làm trỗi dậy một "đạo quân hòa bình" để chữa lành vùng đất này. Ngài mong muốn ngọn lửa hủy diệt sẽ được thay bằng ngọn lửa của Thánh Thần - ngọn lửa mang lại sự sống, tình yêu, sự chăm sóc và lòng cảm thông. Ngài đặc biệt khích lệ các gia đình từng chịu mất mát hãy biến đau thương thành động lực giáo dục con cháu sống có trách nhiệm, từ bỏ oán hận và làm chứng cho công lý bằng chính đời sống của mình.
Với các linh mục, tu sĩ nam nữ
Ðối với các linh mục, tu sĩ và những người phục vụ Giáo hội, Ðức Thánh cha mời gọi họ sống tinh thần phục vụ khiêm nhường, gần gũi và biết tha thứ. Ngài lên án "văn hóa đặc quyền và lạm quyền" vốn gây nhiều tổn hại cho xã hội. Theo ngài, sự đổi mới thế giới phải bắt đầu từ sự đổi mới tâm hồn. Chỉ khi con người có "một trái tim mới" và "một thần khí mới", xã hội mới có thể thực sự hồi sinh.
Sau cùng, Ðức Thánh cha cầu xin Chúa Kitô Phục Sinh giúp mọi người biết cùng nhau sống theo Lời Chúa, trở thành những người hành hương hy vọng trên trần gian và hướng đến sự sống vĩnh cửu.
Sau huấn từ, Ðức Thánh cha và cộng đoàn đọc kinh Lạy Cha và ngài ban phép lành cho mọi người, trước khi đặc biệt chào thăm các gia đình có con cái bị thiệt mạng vì ô nhiễm môi trường.
Ðức Thánh cha gặp gỡ các thị trưởng và dân chúng ở Acerra
Hôm 23 tháng năm năm 2026, trong chuyến viếng thăm Acerra, Ðức Thánh cha Lêô XIV đã tiến về Quảng trường Calipari, chào thăm đông đảo dân chúng đứng hai bên đường và hàng ngàn người tụ tập tại Quảng trường, trước khi bắt đầu cuộc gặp gỡ chung với các thị trưởng và dân chúng đến từ 90 thành phố, thị trấn và làng xã ở địa phương.
Lời chào mừng của Thị trưởng thành Acerra
Trong lời chào mừng Ðức Thánh cha đầu cuộc gặp gỡ, Thị trưởng địa phương, ông Tito d'Errico, đã thay mặt chính quyền trung ương, các thị trưởng khác thuộc vùng Terra dei fuochi, các giám mục và người dân địa phương bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước chuyến viếng thăm mang ý nghĩa lịch sử của Ðức Thánh cha.
Ông khẳng định sự hiện diện của Ðức Thánh cha là dấu mốc không thể quên đối với các cộng đồng ở vùng đất nằm giữa hai thành phối Napoli và Caserta, nơi đã chịu nhiều đau thương vì ô nhiễm môi trường và các hoạt động phi pháp. Ông cũng nhận xét chuyến thăm của Ðức Thánh cha diễn ra đúng dịp kỷ niệm mười một năm Thông điệp Laudato sì của Ðức Thánh cha Phanxicô. Theo ông Thị trưởng, "sinh thái toàn diện" không chỉ là khẩu hiệu nhưng là một mô hình xã hội và kinh tế đặt phẩm giá con người, sức khỏe cộng đồng và trách nhiệm với "ngôi nhà chung" lên hàng đầu, chống lại sự tăng trưởng vô hạn và việc khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát.
Ông mô tả vùng Campania, từng được gọi là "Campania felix" - Campania hạnh phúc - vì sự màu mỡ và trù phú, nay đã bị tổn thương nặng nề bởi những kẻ chạy theo lợi nhuận và tội phạm môi trường. Người dân nơi đây phải sống với nỗi đau của ô nhiễm, các vụ đốt rác độc hại và những căn bệnh gây ra bởi môi trường suy thoái. Việc Ðức Thánh cha gặp gỡ các bệnh nhân và những gia đình mất con cái vì bệnh tật liên quan đến ô nhiễm được xem là hành động chạm đến "vết thương sống" của cộng đồng, một nỗi đau đòi hỏi công lý, sự thật và sự chữa lành.
Tuy nhiên, ông Thị trưởng khẳng định vùng đất này không chỉ là biểu tượng của đau khổ mà còn là vùng đất của sự kháng cự dân sự và khát vọng đổi mới. Ông nhấn mạnh sự hợp tác giữa chính quyền trung ương của Ý, chính quyền vùng, các thị trưởng và các tổ chức xã hội, vượt qua khác biệt chính trị để cùng xây dựng tương lai mới cho cộng đồng.
Dựa trên tinh thần Thông điệp Laudato sì, ông nêu ra ba hướng hành động chính. Thứ nhất là đấu tranh quyết liệt chống bất hợp pháp và bảo vệ môi trường, coi mỗi người như "người canh gác" cho thiên nhiên và công lý. Thứ hai là phục hồi môi trường, giám sát ô nhiễm và tăng cường phòng ngừa bệnh tật để các vùng đất trở nên an toàn, lành mạnh hơn, đồng thời củng cố niềm tin giữa người dân và các thể chế. Thứ ba là phát triển một nền kinh tế lành mạnh dựa trên nông nghiệp, thủ công và doanh nghiệp chân chính, bảo vệ lao động lương thiện và loại bỏ tận gốc các hoạt động phi pháp.
Ông Thị trưởng Tito d'Errrico cũng nhấn mạnh rằng khủng hoảng môi trường và khủng hoảng xã hội thực chất là một cuộc khủng hoảng chung. Vì vậy, việc bảo vệ môi trường phải đi đôi với phát triển xã hội, giáo dục, y tế và tạo việc làm cho giới trẻ để họ có thể ở lại quê hương thay vì buộc phải rời đi.
Sau cùng, ông khẳng định chuyến thăm của Ðức Thánh cha là nguồn động viên lớn lao, giúp thức tỉnh lương tâm và nuôi dưỡng hy vọng. Ông xin Ðức Thánh cha chúc lành cho vùng đất, các gia đình, bệnh nhân, bác sĩ và đặc biệt là trẻ em để các em có thể lớn lên trong môi trường lành mạnh. Cuối cùng, ông bày tỏ mong muốn Terra dei fuochi từ nay sẽ trở thành "vùng đất của hy vọng và tái sinh", sống trong tinh thần đoàn kết và tình yêu thương.
Diễn từ của Ðức Thánh cha
Trong đáp từ sau diễn văn của ông Thị trưởng, Ðức Thánh cha đặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm, công lý và hy vọng tái sinh cho một vùng đất bị tổn thương bởi ô nhiễm môi trường, tội phạm và sự thờ ơ xã hội. Ngài khẳng định rằng không một bất công nào có thể xóa đi vẻ đẹp vốn có của vùng Campania, nhưng chính vì vẻ đẹp ấy mong manh nên càng cần được chăm sóc và bảo vệ bằng trách nhiệm chung của mọi người.
Ðức Thánh cha cho biết mục đích chuyến thăm của ngài là khích lệ "sự thức tỉnh của phẩm giá và trách nhiệm", nơi những con người đang đấu tranh cho sự sống giữa bối cảnh cái chết và sự hủy hoại môi trường luôn đe dọa. Theo ngài, sự thôi thúc bảo vệ sự sống này đến từ chính Thiên Chúa, Ðấng mời gọi con người cộng tác vào công trình sáng tạo của Ngài.
Ngài nhắc lại cuộc gặp trước đó với các gia đình nạn nhân của ô nhiễm môi trường. Vùng đất này bị gọi là Terra dei fuochi vì nạn đốt rác thải độc hại và các hoạt động phi pháp kéo dài nhiều thập kỷ. Dù tên gọi ấy phản ánh thực trạng đau thương, Ðức Thánh cha nhấn mạnh rằng nơi đây vẫn tồn tại nhiều điều tốt đẹp và những con người kiên trì chống lại cái ác. Ngài đặc biệt cảm ơn các giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân đã đáp lại lời mời gọi của Thông điệp Laudato sì bằng việc dấn thân xây dựng một Giáo hội gần gũi với dân chúng, biết cùng nhau hành động và can đảm lên tiếng trước bất công.
Theo Ðức Thánh cha, trong vùng đất này, sự sống vẫn hiện diện và công lý cuối cùng sẽ chiến thắng. Tuy nhiên, con người phải chủ động chọn lựa sự sống thay vì cam chịu. Ngài cảnh báo rằng thái độ buông xuôi, than phiền hoặc đổ lỗi cho người khác chính là mảnh đất nuôi dưỡng bất hợp pháp và làm cho lương tâm con người trở nên khô cằn. Vì thế, mỗi người cần nhận lấy trách nhiệm của mình, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân và chống lại mọi hình thức tham nhũng hay bóc lột.
Ðức Thánh cha nhấn mạnh rằng vùng đất này đã phải trả giá quá đắt: nhiều người chết, trẻ em và người vô tội chịu đau khổ vì ô nhiễm. Chính nỗi đau ấy đòi hỏi một "giao ước mới" dựa trên ký ức, đạo đức và hành động cụ thể để tái sinh xã hội. Ngài trích dẫn Thông điệp Laudato sì, trong đó Ðức Phanxicô nói rằng văn hóa sinh thái không chỉ là giải quyết vài vấn đề môi trường trước mắt mà còn là một cách nhìn mới về thế giới, một lối sống và tinh thần chống lại "mô hình kỹ trị" - mô hình chỉ chạy theo lợi nhuận và quyền lực mà quên con người.
Theo ngài, mô hình ấy vẫn đang thống trị thế giới hiện nay, gây ra xung đột, bất công và sự khai thác tài nguyên vô độ. Vì thế, điều đầu tiên cần thay đổi là cách nhìn của con người. Ngài cho rằng có lẽ việc để lại một thế giới tốt đẹp hơn cho con cháu là điều khó khăn, nhưng ít nhất con người có thể cố gắng để lại cho thế giới những người con tốt đẹp hơn thông qua giáo dục. Giáo dục không chỉ dành cho giới trẻ mà cho mọi tầng lớp xã hội: người dân, nhà lãnh đạo, người lao động, doanh nhân và cả các mục tử trong Giáo hội. Học hỏi liên tục và biết đón nhận nơi người khác chính là nền tảng của tương lai.
Ðức Thánh cha khẳng định rằng chỉ một sự thay đổi sâu rộng về kinh tế, xã hội và cả đời sống tôn giáo mới có thể chữa lành vùng đất này. Ngài kêu gọi củng cố sự hợp tác giữa người dân, chính quyền, tổ chức xã hội và doanh nghiệp để chống lại các liên minh tội phạm và thúc đẩy các sáng kiến tốt đẹp đã bắt đầu xuất hiện. Ngài cũng tri ân những nhà hoạt động môi trường đã can đảm đầu tiên lên tiếng tố cáo tình trạng đầu độc môi trường tại đây. Ngài phê phán mô hình tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế ích kỷ đã tạo ra quá nhiều rác thải, lãng phí và độc hại, khiến con người "nghèo hơn và bệnh tật hơn". Thay vào đó, ngài mời gọi mọi người học cách "giàu có theo cách khác": giàu trong các mối quan hệ, trong tinh thần phục vụ công ích, trong tình yêu quê hương và trong sự đón tiếp người khác.
Ðức Thánh cha cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chống lại sự loại trừ xã hội. Theo ngài, bên lề xã hội thường là những người nghèo và bị bỏ rơi; sự loại trừ ấy sinh ra bất an và tội phạm. Vì thế, giải pháp không phải là chống lại người bị gạt ra ngoài lề mà là chống lại chính sự gạt bỏ ấy.
Sau cùng, Ðức Thánh cha nhắc đến Thánh Phanxicô Assisi như mẫu gương của hòa bình và tình huynh đệ. Ngài khẳng định trái đất là "ngôi nhà chung" của mọi người và kêu gọi dân chúng trở thành những "người lính canh trong đêm", biết bảo vệ sự sống và hy vọng vào một bình minh mới cho vùng đất của mình.
Cuối cuộc gặp gỡ, Ðức cha Di Donna đã đại diện mọi người, kể cả nhân danh các thị trưởng liên hệ trong vùng, bày tỏ quyết tâm làm tất cả những gì có thể để không bao giờ tái diễn "miền đất lửa" nữa, trái lại, có thêm nhiều khu vườn ở miền Campania và Âu châu.
Ðức Thánh cha cùng với mọi người hiện diện đã đọc kinh cầu cho công trình sáng tạo của Thiên Chúa.
Cuộc gặp gỡ kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành của Ðức Thánh cha, rồi ngài đáp trực thăng trở về Vatican vào giữa trưa cùng ngày.
(Sala Stampa 23-5-2026)